Sieć

▼

sobota, 21 lutego 2026

CHECKLISTA MENTORA NAUCZYCIELA PRZYGOTOWUJĄCEGOO SIĘ DO ZAWODU

Rola mentora w polskiej szkole w ostatnich latach znacząco zyskała na znaczeniu. Wraz ze zmianami w systemie awansu zawodowego nauczycieli mentor stał się kluczową osobą wspierającą nauczyciela rozpoczynającego pracę w zawodzie  i nie tylko formalnie, ale przede wszystkim praktycznie.

Kim jest mentor nauczyciela?

Mentor to doświadczony nauczyciel (mianowany lub dyplomowany), który wspiera nauczyciela początkującego w procesie wdrażania do zawodu. Nie jest kontrolerem ani „sprawdzającym”, lecz:

  • przewodnikiem po realiach szkoły,

  • partnerem do rozmowy,

  • doradcą metodycznym,

  • obsewatorem zajęć prowadzonych przez nauczyciela i prowadzi zajęcia w jego obecności,

  • osobą wspierającą rozwój zawodowy i emocjonalny.


Zadania mentora – co mówi praktyka i przepisy

1. Wdrożenie do pracy w szkole

  • zapoznanie z dokumentacją (dzienniki, IPET, opinie, orzeczenia),

  • pomoc w planowaniu pracy dydaktycznej i wychowawczej,

  • wsparcie w tworzeniu scenariuszy i planów.

2. Wsparcie metodyczne i dydaktyczne

  • dzielenie się materiałami i doświadczeniem,

  • pomoc w pracy z uczniem ze SPE,

  • wdrażanie TIK i nowoczesnych metod.

3. Organizacja obserwacji zajęć

  • prowadzenie zajęć pokazowych,

  • obserwacja lekcji nauczyciela,

  • omawianie i udzielanie informacji zwrotnej.

4. Wspieranie rozwoju zawodowego

  • pomoc w wyborze szkoleń,

  • zachęcanie do udziału w projektach,

  • inspirowanie do podejmowania inicjatyw.

5. Udział w ocenie pracy nauczyciela

  • przygotowanie opinii dla dyrektora (w ciągu 14 dni),

  • udział w procesie oceny w pierwszym i ostatnim roku przygotowania. 


W naszych materiałach znajduje się przykóładowa  opinia o nauczycielu początkującym.




Zmiany od 2025 roku – co warto wiedzieć

Na podstawie aktualnych opracowań i kierunku zmian:

Najważniejsze tendencje:

  • wzmocnienie roli mentora w ocenie nauczyciela (większe znaczenie opinii),

  • większy nacisk na realne wsparcie zamiast formalnej dokumentacji,

  • doprecyzowanie współpracy mentor–nauczyciel–dyrektor,

  • możliwe większe oczekiwania wobec monitorowania postępów nauczyciela,

  • utrzymanie dwóch kluczowych momentów oceny pracy.

Co to oznacza w praktyce?

Mentor przestaje być tylko „osobą towarzyszącą”, a staje się:

  • współodpowiedzialny za rozwój nauczyciela,

  • partnerem dyrektora w ocenie pracy,

  • organizatorem procesu uczenia się nauczyciela.


Nowe przepisy doprecyzowują, ile czasu należy przeznaczyć na obserwacje i omówienia zajęć.

Pierwszy rok przygotowania do zawodu

  • minimum 1 godzina miesięcznie na umożliwienie nauczycielowi początkującemu obserwacji zajęć prowadzonych przez mentora i ich omówienie,

  • minimum 1 godzina miesięcznie na obserwację zajęć prowadzonych przez nauczyciela początkującego i wspólne omówienie.

Każdy kolejny rok przygotowania

  • minimum 4 godziny na oba powyższe działania – zarówno obserwację zajęć mentora, jak i obserwację zajęć nauczyciela początkującego. Dzięki temu działania mentora stają się regularne i przewidywalne.

Udział w komisji

W ostatnim roku przygotowania do zawodu mentor wchodzi w skład komisji, przed którą nauczyciel prowadzi lekcję pokazową. To ważne, ponieważ mentor, który towarzyszył nauczycielowi na każdym etapie rozwoju, bierze udział w ocenie końcowej.

Nowelizacja Karty Nauczyciela to krok w stronę profesjonalizacji pracy mentora i lepszego wsparcia początkujących nauczycieli.
Dzięki nowym przepisom mentorzy wiedzą, jak planować spotkania, dyrektorzy mogą lepiej monitorować postępy, a nauczyciele początkujący otrzymują realną pomoc w rozwijaniu warsztatu pracy.


Jak zaplanować współpracę mentor – nauczyciel?

Dobrze zaplanowana współpraca mentora z nauczycielem początkującym nie powinna być przypadkowa ani ograniczona do okazjonalnych spotkań. To proces, który wymaga przemyślanej struktury, ale jednocześnie elastyczności i dopasowania do realnych potrzeb nauczyciela.

Spotkanie startowe – fundament współpracy

Pierwsze spotkanie, najlepiej we wrześniu, ma kluczowe znaczenie dla dalszej relacji. To moment, w którym buduje się klimat współpracy i zaufania. Warto zadbać o spokojną rozmowę, podczas której wspólnie ustalicie najważniejsze zasady funkcjonowania.

Należy jasno określić, jak będzie wyglądała współpraca, czy spotkania będą odbywały się regularnie (np. raz w miesiącu), czy w miarę potrzeb, a także w jaki sposób będziecie się komunikować na co dzień (np. osobiście, mailowo, przez komunikator). Bardzo ważnym elementem jest także rozmowa o celach nauczyciela i jego obawach, mocnych stronach i oczekiwaniach wobec pracy w szkole.

To spotkanie nie powinno mieć charakteru formalnego, jego celem jest raczej poznanie się i stworzenie przestrzeni do otwartej współpracy.

Roczny plan współpracy – kierunek działania

Kolejnym krokiem jest zaplanowanie współpracy w ujęciu całego roku szkolnego. Nie chodzi o tworzenie rozbudowanych dokumentów, lecz o określenie głównych obszarów, na których będziecie się koncentrować.

W praktyce współpraca powinna obejmować kilka kluczowych sfer. Pierwszą z nich jest dydaktyka, czyli planowanie i prowadzenie zajęć, omawianie scenariuszy, obserwacje lekcji. Drugim obszarem jest wychowanie, czyli praca z klasą, reagowanie na trudne sytuacje, budowanie relacji z uczniami i rodzicami.

Nie można pominąć dokumentacji szkolnej dla nauczyciela początkującego jest to często jedno z większych wyzwań. Mentor powinien wspierać w prowadzeniu dziennika, analizie opinii i orzeczeń oraz tworzeniu dostosowań.

Istotnym elementem jest również rozwój zawodowy, pomoc w wyborze szkoleń, inspirowanie do podejmowania nowych działań czy udziału w projektach. Całość powinna być domknięta refleksją i ewaluacją, czyli regularnym zatrzymaniem się i zastanowieniem: co działa, a co warto zmienić.


Plan monitorowania – klucz do skutecznej współpracy

Jednym z najważniejszych elementów dobrej współpracy jest systematyczne monitorowanie postępów nauczyciela. Choć przepisy nie narzucają obowiązku prowadzenia dokumentacji, praktyka pokazuje, że jest ona bardzo pomocna

Nie chodzi jednak o rozbudowane sprawozdania, lecz o prostą, przejrzystą formę zapisu. Taka karta monitorowania może zawierać cele nauczyciela, podejmowane działania (np. obserwacje lekcji czy udział w szkoleniach), terminy spotkań oraz krótkie wnioski i rekomendacje mentora.

Najważniejsze jest to, aby zapisy były prowadzone regularnie i miały charakter praktyczny. Powinny pomagać w pracy, a nie być dodatkowym obciążeniem.

Najlepszą zasadą jest tu prostota: zapisy powinny być krótkie, konkretne i tworzone na bieżąco. Dzięki temu stają się realnym narzędziem wspierającym rozwój nauczyciela, a nie tylko formalnością.

W naszych opracowaniach znajdziecie Państwo przykładowy plan monitorowania 




Harmonogram działań – rytm pracy w ciągu roku

Aby współpraca była uporządkowana, warto spojrzeć na nią w perspektywie kolejnych miesięcy roku szkolnego.

Na początku roku (wrzesień–październik) najważniejsze jest wdrożenie nauczyciela do pracy – poznanie szkoły, dokumentacji i organizacji zajęć. To czas intensywnego wsparcia.

W kolejnych miesiącach (listopad–styczeń) można skupić się bardziej na obserwacjach zajęć i rozwijaniu warsztatu pracy. Mentor stopniowo przechodzi z roli „instruktora” do roli „partnera”.

W drugim semestrze (luty–marzec) nauczyciel powinien mieć już większą samodzielność, a współpraca może koncentrować się na doskonaleniu konkretnych umiejętności.

W okresie wiosennym (kwiecień–maj) warto przygotowywać się do oceny pracy – analizować postępy, porządkować działania i wzmacniać to, co jest już dobrze rozwinięte.

Czerwiec to czas podsumowania – refleksji nad całym procesem i wyciągnięcia wniosków na przyszłość.


Od wielu lat jesteśmy ekspertkami do spraw awansu zawodowego, swoją praktyczną wiedzę wykorzystałyśmy w publikacjach będących kompleksowym wsparciem dla nauczycieli na ścieżce awansu zawodowego.  Zawierają one niezbędne informacje wraz z dokumentacją do edycji.






POBIERZ TUTAJ



Praktyczne narzędzia dla mentora

  • arkusz obserwacji lekcji,

  • karta informacji zwrotnej,

  • wspólny folder materiałów,

  • dziennik refleksji nauczyciela,

  • plan rozwoju kompetencji.


Najczęstsze błędy mentorów

  • zbyt duża kontrola zamiast wsparcia,

  • brak systematyczności,

  • skupienie tylko na dokumentach,

  • brak informacji zwrotnej,

  • „robienie za nauczyciela”.


Aby ułatwić planowanie pracy mentora i realizację zadań, przygotowałyśmy checklistę.

CHECKLISTA MENTORA 

  1. Ustalenie zasad i planu współpracy z nauczycielem

  2. Regularnie spotkania i monitorowanie postępów w realizacji zadań i wymagań

  3. Obserwacja zajęć i udzielanie konstruktywnej informacji zwrotnej

  4. Prowadzenie zajęć w obecności nauczyciela początkującego

  5. Pomoc w dokumentacji i pracy z uczniami

  6. Motywowanie do rozwoju i doskonalenia zawodowego

  7. Przygotowanie rzetelnej opinii o pracy nauczyciela

  8. Udział w komisji podczas lekcji pokazowej






PRZYKŁADOWE PYTANIA I PROBLEMY NA EGZAMIN TUTAJ






Pytania na rozmowę kwalifikacyjną  na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ






Co możemy zrobić









Brak komentarzy:

Prześlij komentarz