Rola mentora w polskiej szkole w ostatnich latach znacząco zyskała na znaczeniu. Wraz ze zmianami w systemie awansu zawodowego nauczycieli mentor stał się kluczową osobą wspierającą nauczyciela rozpoczynającego pracę w zawodzie i nie tylko formalnie, ale przede wszystkim praktycznie.

Kim jest mentor nauczyciela?

Mentor to doświadczony nauczyciel (mianowany lub dyplomowany), który wspiera nauczyciela początkującego w procesie wdrażania do zawodu. Nie jest kontrolerem ani „sprawdzającym”, lecz:

przewodnikiem po realiach szkoły,
partnerem do rozmowy,
doradcą metodycznym,
obsewatorem zajęć prowadzonych przez nauczyciela i prowadzi zajęcia w jego obecności,
osobą wspierającą rozwój zawodowy i emocjonalny.

Zadania mentora – co mówi praktyka i przepisy

1. Wdrożenie do pracy w szkole

zapoznanie z dokumentacją (dzienniki, IPET, opinie, orzeczenia),
pomoc w planowaniu pracy dydaktycznej i wychowawczej,
wsparcie w tworzeniu scenariuszy i planów.

2. Wsparcie metodyczne i dydaktyczne

dzielenie się materiałami i doświadczeniem,
pomoc w pracy z uczniem ze SPE,
wdrażanie TIK i nowoczesnych metod.

3. Organizacja obserwacji zajęć

prowadzenie zajęć pokazowych,
obserwacja lekcji nauczyciela,
omawianie i udzielanie informacji zwrotnej.

4. Wspieranie rozwoju zawodowego

pomoc w wyborze szkoleń,
zachęcanie do udziału w projektach,
inspirowanie do podejmowania inicjatyw.

5. Udział w ocenie pracy nauczyciela

przygotowanie opinii dla dyrektora (w ciągu 14 dni),
udział w procesie oceny w pierwszym i ostatnim roku przygotowania.

W naszych materiałach znajduje się przykóładowa opinia o nauczycielu początkującym.

Zmiany od 2025 roku – co warto wiedzieć

Na podstawie aktualnych opracowań i kierunku zmian:

Najważniejsze tendencje:

wzmocnienie roli mentora w ocenie nauczyciela (większe znaczenie opinii),
większy nacisk na realne wsparcie zamiast formalnej dokumentacji,
doprecyzowanie współpracy mentor–nauczyciel–dyrektor,
możliwe większe oczekiwania wobec monitorowania postępów nauczyciela,
utrzymanie dwóch kluczowych momentów oceny pracy.

Co to oznacza w praktyce?

Mentor przestaje być tylko „osobą towarzyszącą”, a staje się:

współodpowiedzialny za rozwój nauczyciela,
partnerem dyrektora w ocenie pracy,
organizatorem procesu uczenia się nauczyciela.

Nowe przepisy doprecyzowują, ile czasu należy przeznaczyć na obserwacje i omówienia zajęć.

Pierwszy rok przygotowania do zawodu

minimum 1 godzina miesięcznie na umożliwienie nauczycielowi początkującemu obserwacji zajęć prowadzonych przez mentora i ich omówienie,
minimum 1 godzina miesięcznie na obserwację zajęć prowadzonych przez nauczyciela początkującego i wspólne omówienie.

Każdy kolejny rok przygotowania

minimum 4 godziny na oba powyższe działania – zarówno obserwację zajęć mentora, jak i obserwację zajęć nauczyciela początkującego. Dzięki temu działania mentora stają się regularne i przewidywalne.

Udział w komisji

W ostatnim roku przygotowania do zawodu mentor wchodzi w skład komisji, przed którą nauczyciel prowadzi lekcję pokazową. To ważne, ponieważ mentor, który towarzyszył nauczycielowi na każdym etapie rozwoju, bierze udział w ocenie końcowej.

Nowelizacja Karty Nauczyciela to krok w stronę profesjonalizacji pracy mentora i lepszego wsparcia początkujących nauczycieli.
Dzięki nowym przepisom mentorzy wiedzą, jak planować spotkania, dyrektorzy mogą lepiej monitorować postępy, a nauczyciele początkujący otrzymują realną pomoc w rozwijaniu warsztatu pracy.

Jak zaplanować współpracę mentor – nauczyciel?

Dobrze zaplanowana współpraca mentora z nauczycielem początkującym nie powinna być przypadkowa ani ograniczona do okazjonalnych spotkań. To proces, który wymaga przemyślanej struktury, ale jednocześnie elastyczności i dopasowania do realnych potrzeb nauczyciela.

Spotkanie startowe – fundament współpracy

Pierwsze spotkanie, najlepiej we wrześniu, ma kluczowe znaczenie dla dalszej relacji. To moment, w którym buduje się klimat współpracy i zaufania. Warto zadbać o spokojną rozmowę, podczas której wspólnie ustalicie najważniejsze zasady funkcjonowania.

Należy jasno określić, jak będzie wyglądała współpraca, czy spotkania będą odbywały się regularnie (np. raz w miesiącu), czy w miarę potrzeb, a także w jaki sposób będziecie się komunikować na co dzień (np. osobiście, mailowo, przez komunikator). Bardzo ważnym elementem jest także rozmowa o celach nauczyciela i jego obawach, mocnych stronach i oczekiwaniach wobec pracy w szkole.

To spotkanie nie powinno mieć charakteru formalnego, jego celem jest raczej poznanie się i stworzenie przestrzeni do otwartej współpracy.

Roczny plan współpracy – kierunek działania

Kolejnym krokiem jest zaplanowanie współpracy w ujęciu całego roku szkolnego. Nie chodzi o tworzenie rozbudowanych dokumentów, lecz o określenie głównych obszarów, na których będziecie się koncentrować.

W praktyce współpraca powinna obejmować kilka kluczowych sfer. Pierwszą z nich jest dydaktyka, czyli planowanie i prowadzenie zajęć, omawianie scenariuszy, obserwacje lekcji. Drugim obszarem jest wychowanie, czyli praca z klasą, reagowanie na trudne sytuacje, budowanie relacji z uczniami i rodzicami.

Nie można pominąć dokumentacji szkolnej dla nauczyciela początkującego jest to często jedno z większych wyzwań. Mentor powinien wspierać w prowadzeniu dziennika, analizie opinii i orzeczeń oraz tworzeniu dostosowań.

Istotnym elementem jest również rozwój zawodowy, pomoc w wyborze szkoleń, inspirowanie do podejmowania nowych działań czy udziału w projektach. Całość powinna być domknięta refleksją i ewaluacją, czyli regularnym zatrzymaniem się i zastanowieniem: co działa, a co warto zmienić.

Plan monitorowania – klucz do skutecznej współpracy

Jednym z najważniejszych elementów dobrej współpracy jest systematyczne monitorowanie postępów nauczyciela. Choć przepisy nie narzucają obowiązku prowadzenia dokumentacji, praktyka pokazuje, że jest ona bardzo pomocna

Nie chodzi jednak o rozbudowane sprawozdania, lecz o prostą, przejrzystą formę zapisu. Taka karta monitorowania może zawierać cele nauczyciela, podejmowane działania (np. obserwacje lekcji czy udział w szkoleniach), terminy spotkań oraz krótkie wnioski i rekomendacje mentora.

Najważniejsze jest to, aby zapisy były prowadzone regularnie i miały charakter praktyczny. Powinny pomagać w pracy, a nie być dodatkowym obciążeniem.

Najlepszą zasadą jest tu prostota: zapisy powinny być krótkie, konkretne i tworzone na bieżąco. Dzięki temu stają się realnym narzędziem wspierającym rozwój nauczyciela, a nie tylko formalnością.

W naszych opracowaniach znajdziecie Państwo przykładowy plan monitorowania

Harmonogram działań – rytm pracy w ciągu roku

Aby współpraca była uporządkowana, warto spojrzeć na nią w perspektywie kolejnych miesięcy roku szkolnego.

Na początku roku (wrzesień–październik) najważniejsze jest wdrożenie nauczyciela do pracy – poznanie szkoły, dokumentacji i organizacji zajęć. To czas intensywnego wsparcia.

W kolejnych miesiącach (listopad–styczeń) można skupić się bardziej na obserwacjach zajęć i rozwijaniu warsztatu pracy. Mentor stopniowo przechodzi z roli „instruktora” do roli „partnera”.

W drugim semestrze (luty–marzec) nauczyciel powinien mieć już większą samodzielność, a współpraca może koncentrować się na doskonaleniu konkretnych umiejętności.

W okresie wiosennym (kwiecień–maj) warto przygotowywać się do oceny pracy – analizować postępy, porządkować działania i wzmacniać to, co jest już dobrze rozwinięte.

Czerwiec to czas podsumowania – refleksji nad całym procesem i wyciągnięcia wniosków na przyszłość.

Od wielu lat jesteśmy ekspertkami do spraw awansu zawodowego, swoją praktyczną wiedzę wykorzystałyśmy w publikacjach będących kompleksowym wsparciem dla nauczycieli na ścieżce awansu zawodowego. Zawierają one niezbędne informacje wraz z dokumentacją do edycji.

POBIERZ TUTAJ

Praktyczne narzędzia dla mentora

arkusz obserwacji lekcji,
karta informacji zwrotnej,
wspólny folder materiałów,
dziennik refleksji nauczyciela,
plan rozwoju kompetencji.

Najczęstsze błędy mentorów

zbyt duża kontrola zamiast wsparcia,
brak systematyczności,
skupienie tylko na dokumentach,
brak informacji zwrotnej,
„robienie za nauczyciela”.

Aby ułatwić planowanie pracy mentora i realizację zadań, przygotowałyśmy checklistę.

CHECKLISTA MENTORA

Ustalenie zasad i planu współpracy z nauczycielem
Regularnie spotkania i monitorowanie postępów w realizacji zadań i wymagań
Obserwacja zajęć i udzielanie konstruktywnej informacji zwrotnej
Prowadzenie zajęć w obecności nauczyciela początkującego
Pomoc w dokumentacji i pracy z uczniami
Motywowanie do rozwoju i doskonalenia zawodowego
Przygotowanie rzetelnej opinii o pracy nauczyciela
Udział w komisji podczas lekcji pokazowej

PRZYKŁADOWE PYTANIA I PROBLEMY NA EGZAMIN TUTAJ

Pytania na rozmowę kwalifikacyjną na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ

TECZKA PEDAGOGA SZKOLNEGO TUTAJ

UCZEŃ SŁABOSŁYSZĄCY TUTAJ

DZIECKO W PRZEDSZKOLU ZE SPE TUTAJ

KUPISZ TUTAJ

Szkolenia z kierunków polityki oświatowej

Aby wesprzeć pracę nauczyciela współorganizującego przygotowałyśmy szkolenie i opracowałyśmy Teczkę oraz szereg materiałów i pomocnych dokumentów do edycji. Wszystkie znajdziesz na naszej platformie szkoleniowej TUTAJ