Nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną (w stopniu umiarkowanym lub znacznym). Co naprawdę musi wiedzieć nauczyciel?
Od roku szkolnego 2026/2027 zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej. Została ona wprowadzona rozporządzeniem Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r.
To nie jest tylko kosmetyczna zmiana. W praktyce zmienia się sposób patrzenia na edukację tych uczniów, sposób planowania pracy nauczyciela i akcenty w treściach nauczania.
Poniżej znajdziesz najważniejsze zmiany, które powinien znać każdy nauczyciel pracujący z uczniami z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym.
Nowa podstawa zacznie obowiązywać od roku szkolnego 2026/2027
Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa dla tej grupy uczniów. Jednocześnie przestaje obowiązywać dotychczasowa podstawa z 2017 roku.
W praktyce oznacza to, że:
-
szkoły muszą dostosować programy nauczania,
-
nauczyciele będą musieli zmienić planowanie pracy dydaktycznej,
-
dokumentacja (np. IPET, programy nauczania) będzie wymagała aktualizacji.
Zmienia się filozofia edukacji – nacisk na funkcjonowanie ucznia
Najważniejsza zmiana nie dotyczy pojedynczych treści, ale całego podejścia do edukacji.
Nowa podstawa została oparta na:
-
modelu biopsychospołecznym funkcjonowania człowieka
-
założeniach Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania (ICF)
To oznacza, że edukacja ma koncentrować się przede wszystkim na realnym funkcjonowaniu ucznia w życiu codziennym, a nie tylko na zdobywaniu wiedzy szkolnej.
W praktyce nauczyciel powinien częściej zadawać sobie pytanie:
Czy ta umiejętność pomoże uczniowi funkcjonować w życiu?
a nie tylko
Czy uczeń opanował treści?
Podstawa programowa opiera się na Szkolnej Ocenie Funkcjonalnej
Nowa podstawa wyraźnie odwołuje się do 9 obszarów funkcjonowania ucznia, które są podstawą Szkolnej Oceny Funkcjonalnej.
To one mają być punktem wyjścia do planowania pracy nauczyciela.
Obszary te obejmują między innymi:
-
funkcjonowanie społeczne
-
komunikację
-
samodzielność
-
funkcjonowanie emocjonalne
-
zdrowie i bezpieczeństwo
-
aktywność poznawczą
-
aktywność ruchową
-
funkcjonowanie w środowisku
-
uczestnictwo w życiu społecznym
W praktyce oznacza to, że program nauczania powinien być planowany na podstawie realnych potrzeb ucznia, a nie tylko zapisów w podstawie.
Zmieniono hierarchię celów kształcenia
W nowej podstawie zmienia się układ celów edukacyjnych.
Na pierwszym miejscu pojawia się:
-
rozwój funkcjonowania społecznego
-
rozwój samodzielności
-
uczestnictwo w życiu społecznym
-
rozwój kompetencji potrzebnych w codziennym życiu
Dopiero później pojawiają się elementy wiedzy szkolnej.
To bardzo ważna zmiana w myśleniu o edukacji specjalnej.
Nowe treści: edukacja zdrowotna
W nowej podstawie wyraźnie pojawia się edukacja zdrowotna jako ważny element programu.
Dotyczy ona między innymi:
-
dbania o zdrowie
-
higieny
-
bezpieczeństwa
-
zdrowego stylu życia
-
rozpoznawania sytuacji zagrożenia
-
reagowania w sytuacjach trudnych
Dla nauczyciela oznacza to więcej pracy nad codziennymi umiejętnościami, np.:
-
korzystanie z toalety
-
dbanie o higienę
-
rozpoznawanie sygnałów z ciała
-
reagowanie na ból lub zmęczenie.
Większy nacisk na edukację społeczną
Jedną z najważniejszych zmian jest rozbudowanie treści dotyczących funkcjonowania społecznego.
Nowa podstawa podkreśla:
-
budowanie relacji
-
współpracę
-
komunikację
-
rozumienie emocji
-
rozwiązywanie konfliktów
-
funkcjonowanie w społeczności
Czyli w praktyce:
-
uczenie proszenia o pomoc
-
reagowania na emocje innych
-
współpracy w grupie
-
przestrzegania zasad społecznych.
Rozszerzenie treści matematycznych
Nowa podstawa rozbudowuje również treści matematyczne, ale w kontekście życia codziennego.
Przykłady:
-
liczenie pieniędzy
-
orientacja w czasie
-
mierzenie
-
ważenie
-
porównywanie
-
rozpoznawanie liczb w otoczeniu
Czyli matematyka ma być praktyczna, a nie abstrakcyjna.
Rozszerzenie treści językowych
W większym stopniu podkreślono rozwój komunikacji.
Nowa podstawa mówi m.in. o:
-
komunikacji werbalnej i niewerbalnej
-
komunikacji wspomagającej (AAC)
-
rozumieniu komunikatów
-
wyrażaniu potrzeb
-
prowadzeniu prostych rozmów
Dla wielu uczniów będzie to oznaczało większą rolę:
-
komunikatorów
-
symboli
-
gestów
-
piktogramów.
Większy nacisk na kompetencje cyfrowe
Nowością jest też mocniejsze podkreślenie kompetencji cyfrowych.
Chodzi między innymi o:
-
korzystanie z technologii wspierających komunikację
-
korzystanie z urządzeń cyfrowych w sposób bezpieczny
-
rozpoznawanie zagrożeń w internecie.
W praktyce może to oznaczać np.:
-
korzystanie z tabletów komunikacyjnych
-
aplikacji edukacyjnych
-
pomocy cyfrowych.
Silniejsze podkreślenie edukacji etycznej i wartości
Nowa podstawa dużo mocniej niż wcześniej mówi o:
-
wartościach
-
empatii
-
odpowiedzialności
-
szacunku do innych
-
działaniu dla dobra wspólnego.
Szkoła ma być miejscem, gdzie uczniowie uczą się funkcjonować w społeczności.
Edukacja ma być bardziej praktyczna
W całej podstawie bardzo wyraźnie pojawia się jeden wątek:
uczenie przez działanie.
Dlatego w pracy z uczniami powinny pojawiać się częściej:
-
sytuacje z życia codziennego
-
zadania praktyczne
-
trening samodzielności
-
projekty
-
działania społeczne.
Co to oznacza dla nas- nauczycieli?
Nowa podstawa programowa oznacza w praktyce kilka ważnych zmian w pracy nauczyciela:
-
Większe znaczenie funkcjonowania ucznia w życiu codziennym,
-
Planowanie pracy w oparciu o Szkolną Ocenę Funkcjonalną,
-
Większy nacisk na edukację społeczną i zdrowotną,
-
Rozwijanie komunikacji i samodzielności,
-
Matematyka i język w praktycznym kontekście,
-
Większa rola kompetencji cyfrowych,
-
Uczenie przez doświadczenie i działanie
Najważniejsza zmiana polega na tym, że zamiast dotychczasowych 4 głównych zajęć pojawi się 6 wyraźnie wyodrębnionych przedmiotów.
Nowe przedmioty (zajęcia edukacyjne)
W nowym ramowym planie nauczania będą realizowane
W szkole podstawowej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym przewiduje się zajęcia dotyczące:
1) porozumiewania się;
2) edukacji środowiskowej;
3) edukacji społecznej;
4) edukacji osobistej i zdrowotnej;
5) edukacji artystycznej;
6) wychowania fizycznego;
7) etyki.
Jak było wcześniej i jest do końca roku skzolnego?
Dotychczas w szkołach specjalnych dla tej grupy uczniów były głównie 4 typy zajęć:
-
funkcjonowanie osobiste i społeczne
-
zajęcia rozwijające komunikowanie się
-
zajęcia rozwijające kreatywność
-
wychowanie fizyczne
Treść rozporządzeń podpisanych przez Minister Edukacji
- Rozporządzenie Ministra Edukacji w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym
- Rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół
Polecamy nasze szkolenie plus kompleksowe materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia
Przygotowałyśmy szkolenie i materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia
Szkolenie oraz materiały do pracy z uczniem ze spektrum autyzmu znajdziesz TUTAJ
.png)
KALENDARZ AKTYWNOŚCI NAUCZYCIELA POCZĄTKUJĄCEGO KUPISZ TUTAJ
.png)
.png)
.png)
Jeśli potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu opisu i analizy na 4 strony, to skorzystaj z naszych materiałów.
Przykładowy opis i analizę na 4 strony do edycji kupisz tutaj
Jeśli chcesz poznać podstawie aplikacje z wykorzystaniem AI, skorzystaj z naszego szkolenia oraz materiałów. KUPISZ JE TUTAJ
Pytania na rozmowę kwalifikacyjną na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ
.png)
.jpg)
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz