Specjalni

Początek roku szkolnego to dobry moment na rozmowę o zasadach, które pomogą dzieciom czuć się w klasie bezpiecznie, spokojnie i swobodnie. Samo zawieszenie gotowego regulaminu na ścianie jednak nie wystarczy. Uczniowie powinni rozumieć, co poszczególne zasady oznaczają i jak stosować je w codziennych sytuacjach.

Zestaw plansz „Nasze zasady w szkole” może stać się punktem wyjścia do rozmów, zabaw, scenek oraz wspólnego tworzenia klasowego kodeksu.

Zacznijmy od rozmowy

Na początku warto zaprezentować dzieciom planszę zbiorczą. Nie musimy omawiać wszystkich zasad podczas jednych zajęć. Możemy każdego dnia wybrać jedną lub dwie i zastanowić się wspólnie:

Co oznacza ta zasada?
W jakiej sytuacji jest szczególnie potrzebna?
Jak wygląda jej przestrzeganie?
Co może się wydarzyć, gdy o niej zapomnimy?
Jak możemy sobie nawzajem pomagać w jej stosowaniu?

Ważne, aby dzieci podawały własne przykłady. Dzięki temu zasady przestają być gotowymi hasłami, a zaczynają odnosić się do ich doświadczeń.

Plansze po dwie zasady

Plansze zawierające po dwie zasady można wprowadzać stopniowo. Duże ilustracje ułatwiają dzieciom odczytanie znaczenia hasła i pomagają uczniom, którzy jeszcze nie czytają płynnie.

Planszę można zawiesić w widocznym miejscu i pozostawić na kilka dni. W tym czasie warto zwracać uwagę na sytuacje, w których uczniowie zastosowali przedstawione zasady. Możemy powiedzieć na przykład: „Zauważyłam, że poczekaliście, aż kolega skończy mówić. Właśnie tak realizujemy zasadę: słuchamy, gdy ktoś mówi”.

Takie konkretne odniesienia są dla dzieci znacznie bardziej zrozumiałe niż ogólne upomnienia.

Odgrywanie scenek

Dobrym sposobem na utrwalanie zasad jest przygotowanie krótkich scenek. Uczniowie mogą pokazać dwie wersje tej samej sytuacji: właściwą oraz taką, w której zasada nie została zastosowana.

Możemy odegrać między innymi:

zgłaszanie się do odpowiedzi;
pomaganie koledze w wykonaniu zadania;
spokojne poruszanie się po korytarzu;
porządkowanie przyborów po zakończonej pracy;
wspólną zabawę podczas przerwy;
właściwą reakcję na wypowiedź innej osoby.

Po każdej scence porozmawiajmy z dziećmi o tym, co zauważyły, jak czuli się jej uczestnicy i co można było zrobić inaczej.

Wersja do kolorowania

Czarno-biała plansza może być wykorzystana jako karta pracy. Dzieci mogą kolorować całość indywidualnie lub pracować w parach. Przed pokolorowaniem każdego pola poprośmy uczniów, aby powiedzieli, jaką zasadę przedstawia ilustracja.

Możemy także podzielić klasę na osiem zespołów. Każdy zespół otrzymuje jedną zasadę, omawia ją, koloruje odpowiedni fragment i przygotowuje krótki przykład jej zastosowania. Na zakończenie grupy prezentują swoje prace, a wszystkie elementy tworzą wspólny klasowy kodeks.

Dzieci tworzą własne zasady

Szczególnie wartościowa jest karta z pustymi okienkami. Pozwala ona włączyć uczniów w ustalanie zasad obowiązujących w klasie. Dzieci mogą narysować zachowania, które ich zdaniem pomagają w nauce, zabawie i budowaniu dobrych relacji.

Po wykonaniu rysunków warto wspólnie je omówić. Podobne pomysły można połączyć, a następnie wybrać zasady najważniejsze dla całej klasy. Dzięki temu uczniowie nie tylko poznają klasowy kodeks, ale mają także poczucie, że uczestniczyli w jego tworzeniu.

Zasady jako pomoc w codziennych sytuacjach

Do plansz warto wracać przez cały rok, nie tylko we wrześniu. Mogą pomóc podczas rozmów po konflikcie, przypominania reguł przed wyjściem na korytarz, rozpoczynania pracy zespołowej lub przygotowania do wspólnej zabawy.

Zamiast mówić: „Znowu nie umiecie się zachować”, lepiej odwołać się do konkretnej zasady: „Spójrzmy na naszą planszę. Która zasada pomoże nam teraz spokojnie rozwiązać tę sytuację?”.

Takie pytanie nie ocenia dziecka, lecz kieruje jego uwagę na zachowanie i możliwe rozwiązanie.

Ważna jest systematyczność

Zasady są skuteczne wtedy, gdy są proste, zrozumiałe i stosowane konsekwentnie. Warto je przypominać spokojnie, zauważać pozytywne przykłady oraz pokazywać dzieciom, że dotyczą wszystkich osób w klasie.

Plansze mogą być dekoracją sali, ale ich najważniejszym zadaniem jest wspieranie codziennych rozmów i budowanie bezpiecznej społeczności klasowej. To właśnie regularne odwoływanie się do konkretnych sytuacji sprawia, że zasady zaczynają rzeczywiście funkcjonować, a nie pozostają jedynie napisami na ścianie.