Specjalni

Uczeń z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim może dobrze opanowywać nowe umiejętności, jeśli ma na to trochę więcej czasu, możliwość częstego utrwalania i widzi, jak wykorzystać zdobytą wiedzę w praktyce.

Nie zawsze najtrudniejsze jest samo nauczenie się nowej rzeczy. Uczeń może dobrze poradzić sobie z zadaniem na lekcji, a później mieć trudność z wykorzystaniem tej samej umiejętności w innej sytuacji — zwłaszcza bez podpowiedzi w codziennym życiu. Dlatego dobra organizacja nauki powinna pomagać uczniowi nie tylko wykonać zadanie, ale stopniowo coraz lepiej radzić sobie bez podpowiedzi.

Najpierw ustal punkt wyjścia

Zanim zaplanujesz kolejne ćwiczenia, sprawdź, co uczeń rzeczywiście potrafi zrobić sam. Nie tylko: „czy zna tabliczkę mnożenia?”, ale również:

czy potrafi wykorzystać liczenie podczas zakupów,
czy umie znaleźć potrzebną informację w krótkim tekście,
czy potrafi przygotować potrzebne materiały bez przypominania,
czy rozpoczyna zadanie samodzielnie,
czy umie poprosić o pomoc, kiedy jej potrzebuje,
czy potrafi zastosować poznaną zasadę w trochę innej sytuacji.

Pokazuj uczniowi, jak treści z podstawy programowej można wykorzystać w praktyce

Nowe pojęcie łatwiej zapamiętać, kiedy wiadomo, do czego służy. Matematyka może być związana z:

pieniędzmi,
czasem,
planowaniem zakupów,
mierzeniem,
porównywaniem cen.

Czytanie można ćwiczyć na:

rozkładzie zajęć,
prostych instrukcjach,
etykietach,
menu,
komunikatach,
krótkich wiadomościach.

Im więcej związku z rzeczywistością, tym większa szansa, że uczeń wykorzysta daną umiejętność również poza szkołą.

Nie przechodź dalej tylko dlatego, że „temat został zrealizowany”

Uczeń może poprawnie wykonać ćwiczenie podczas jednej lekcji, a kilka dni później nie pamiętać sposobu rozwiązania. Dlatego ważne jest wracanie do treści:

po kilku dniach,
w innym zadaniu,
na innym materiale,
w sytuacji praktycznej.

Prawdziwe opanowanie umiejętności widać wtedy, gdy uczeń potrafi z niej skorzystać nie tylko w identycznym ćwiczeniu.

Ćwicz przenoszenie wiedzy na nowe sytuacje

To szczególnie ważne. Jeśli uczeń nauczył się obliczać resztę na karcie pracy, kolejnym krokiem powinno być wykorzystanie tej umiejętności np. podczas symulowanych zakupów. Jeśli nauczył się odczytywać godzinę z zegara, warto powiązać to z planem dnia:

„Lekcja kończy się o 11.30. Ile czasu zostało?”

Uczeń potrzebuje doświadczenia, że szkolna wiedza działa również poza konkretnym zadaniem.

Ogranicz liczbę elementów do opanowania naraz

Dużo wiadomości może utrudnić zapamiętanie tego, co najważniejsze. Czasem lepiej wybrać trzy kluczowe pojęcia i dobrze je utrwalić niż wprowadzić dziesięć, z których uczeń po tygodniu nie pamięta żadnego. Pomaga zaznaczanie:

najważniejszych informacji,
słów kluczowych,
wzoru,
zasady,
kolejności działania.

Uczeń powinien wiedzieć, co z całej lekcji jest naprawdę istotne.

Buduj schemat, a potem stopniowo z niego rezygnuj

Schemat może być bardzo pomocny na początku nauki. Na przykład przy rozwiązywaniu zadania tekstowego:

Co wiem?
Czego mam się dowiedzieć?
Jakie działanie wykonuję?
Jaka jest odpowiedź?

Najpierw uczeń korzysta z pełnej podpowiedzi. Później z krótszej. Z czasem powinien próbować wykonać zadanie samodzielnie. Dobre wsparcie z czasem maleje. Jeżeli przez cały rok nauczyciel podpowiada każdy krok, uczeń może poprawnie wykonywać ćwiczenia, ale nie rozwijać samodzielności.

Zostaw przestrzeń na samodzielną próbę

Nie pomagaj zbyt szybko. Jeżeli uczeń zatrzymuje się przy zadaniu, warto najpierw zapytać:

„Co możesz zrobić jako pierwsze?” albo: „Gdzie możesz znaleźć podpowiedź?”

Dopiero później udzielaj bardziej bezpośredniej pomocy. Celem nie jest wykonanie jak największej liczby ćwiczeń, ale rozwijanie umiejętności radzenia sobie z zadaniem.

Ucz strategii, a nie tylko gotowej odpowiedzi

Zamiast ciągle mówić uczniowi, co ma zrobić, warto pokazywać mu sposoby samodzielnego szukania rozwiązania. Na przykład:

Nie pamiętam słowa → sprawdzam w notatce.

Nie wiem, które zadanie → patrzę na tablicę.

Nie rozumiem polecenia → proszę o wyjaśnienie.

Nie wiem, od czego zacząć → dzielę zadanie na części.

Dostosuj materiał, ale zachowaj jego sens

Dostosowanie nie powinno polegać wyłącznie na dawaniu łatwiejszych kart pracy. Można zmienić:

długość tekstu,
liczbę przykładów,
formę polecenia,
ilość informacji na stronie,
sposób odpowiedzi,
czas pracy.

Ale uczeń nadal powinien pracować nad ważną dla siebie umiejętnością. Przykładowo zamiast rezygnować z pracy z tekstem, można wybrać krótszy tekst, zaznaczyć słowa kluczowe i zadać mniej pytań.

Ułatwiaj rozpoczęcie zadania

Czasem największą trudnością nie jest wykonanie zadania, ale rozpoczęcie pracy. Pomóc może:

zaznaczenie pierwszego przykładu,
wskazanie miejsca, od którego uczeń zaczyna,
krótka lista etapów,
przygotowanie potrzebnych materiałów,
określenie: „najpierw to, potem to”.

Kiedy pierwszy krok jest jasny, dalsza praca często przebiega dużo sprawniej.

Nie przeciążaj karty pracy

Kartka wypełniona tekstem, tabelami, obrazkami i kilkunastoma zadaniami może być trudna do uporządkowania. Pomaga:

większa ilość wolnego miejsca,
czytelny układ,
jedno zadanie w jednym miejscu,
wyróżnienie najważniejszych informacji,
ograniczenie elementów dekoracyjnych.

Pozwól uczniowi korzystać z pomocy

Plan, kalkulator, tabliczka mnożenia, słownik, tabela czy schemat nie zawsze są „ściąganiem”. Mogą być narzędziami, które pomagają uczniowi funkcjonować bardziej samodzielnie. Warto zadać sobie pytanie: Czy w dorosłym życiu uczeń będzie musiał wszystko pamiętać, czy raczej umieć znaleźć potrzebną informację i z niej skorzystać? Umiejętność korzystania z pomocy również jest ważną kompetencją.

Sprawdzaj wiedzę w sposób, który pokazuje możliwości ucznia

Rozbudowany sprawdzian z wieloma poleceniami może być dla ucznia trudny nie tylko ze względu na zakres materiału, ale też tempo pracy i konieczność skupienia się przez dłuższy czas. Dlatego, zależnie od jego potrzeb, można:

zmniejszyć liczbę zadań,
wydłużyć czas,
podzielić sprawdzian na części,
zastosować pytania o bardziej czytelnej konstrukcji,
umożliwić wykonanie części zadania praktycznie,
sprawdzać tę samą umiejętność w innej formie.

Zwracaj uwagę na samodzielność, nie tylko poprawność

Dwa poprawnie wykonane zadania bez pomocy mogą mieć większą wartość niż dziesięć wykonanych przy ciągłych podpowiedziach. Warto obserwować:

czy uczeń sam rozpoczyna pracę,
czy korzysta z poznanych strategii,
ile podpowiedzi potrzebuje,
czy potrafi poprawić błąd,
czy umie poprosić o pomoc.

Postęp można mierzyć nie tylko liczbą poprawnych odpowiedzi, ale również coraz mniejszym zakresem potrzebnego wsparcia.

Nie skupiaj się tylko na trudnościach

Uczeń powinien mieć okazję doświadczać sytuacji, w których jest kompetentny. Jeśli dobrze radzi sobie praktycznie, wykorzystuj działanie. Jeśli interesuje się konkretnym tematem, włączaj go do ćwiczeń. Jeżeli dobrze zapamiętuje obraz, wykorzystuj schematy. Mocne strony nie są dodatkiem do terapii trudności. Mogą być narzędziem uczenia się.

Zadbaj o sukces

Jeśli uczeń przez większość dnia otrzymuje zadania, których nie potrafi wykonać, szybko może przestać próbować. Zadanie powinno być wymagające, ale możliwe do wykonania przy odpowiednim wsparciu. Uczeń potrzebuje doświadczenia: „Nie umiałem – nauczyłem się – teraz potrafię.” To jeden z najważniejszych mechanizmów budowania motywacji.

Wspólnie ustalajcie, co już działa

Warto regularnie wracać do pytania: „Co pomaga temu uczniowi uczyć się skuteczniej?” Niektóre dostosowania po kilku miesiącach mogą już nie być potrzebne. Inne trzeba zmienić. Pojawią się też nowe potrzeby. Dlatego wsparcie powinno być elastyczne i wynikać z obserwacji postępów, a nie z raz przygotowanej listy stosowanej przez kilka lat bez zmian.

Więcej informacji i praktycznych, przykładowych dokumentów do edycji znajdziesz w Teczce dla ucznia z niepełnosprawnoiścią intelektualną w stopniu lekkim.

Pobierz tutaj

Polecamy szkolenia wraz z materiałami do pracy z uczniem w spektrum autyzmu.

Materiały znajdziesz tutaj

Mareriały znajdzisz TUTAJ

Polecamy także „Niezbędnik wychowawcy” – praktyczną teczkę z materiałami, które ułatwią planowanie zajęć z wychowawcą, organizację pracy z klasą i przygotowanie dokumentacji.

Szczegóły TUTAJ

Polecamy szkolenia wraz z materiałami dostępne na naszej stronie
Przykładowe IPET-y zgodne ze zmianami obowiązującymi od 1 września 2026 roku

    POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ



       POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ



  POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ

   POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ

Przykładowe zaktualizowane WOPFU- dużo wpisów

   POBIERZ TUTAJ             POBIERZ TUTAJ

    POBIERZ TUTAJ               POBIERZ TUTAJ

Jeżeli prowadzisz zajęcia rewalidacyjne skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci:
programu zajęć,
przykładowych wpisów do dziennika,
przykładowych ćwiczeń,
oceny efektywności,
gotowych zadań.



      Dostępne TUTAJ       Dostępne TUTAJ

Dostępne TUTAJ

  Dostępne TUTAJ     Dostępne TUTAJ
Pomocne materiały w pracy z uczniami ze SPE
programu zajęć,
przykładowych wpisów do dziennika,
przykładowych ćwiczeń,
oceny efektywności,
gotowych zadań.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Materiały znajdziesz tutaj
Materiały znajdziesz tutaj
Polecamy również ,,Zajęcia rewalidacyjne – spektrum autyzmu” są one nie tylko bogatym źródłem gotowych dokumentów, narzędzi i pomysłów, ale również inspirują do kreatywnego podejścia w pracy z uczniami ze spektrum autyzmu. Dzięki nim nauczyciele i terapeuci mogą efektywniej wspierać rozwój swoich podopiecznych, tworząc dla nich przyjazne i dostosowane środowisko edukacyjne. To niezastąpione kompendium w codziennej pracy z uczniami ze spektrum autyzmu w szkołach ponadpodstawowych, które przyczynia się do budowania bardziej inkludującej i wspierającej szkoły.

Jeżeli prowadzisz zajęcia w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej, skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci:

Jeżeli prowadzisz zajęcia rewalidacyjne skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci:
programu zajęć,
przykładowych wpisów do dziennika,
przykładowych ćwiczeń,
oceny efektywności,
gotowych zadań.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

W ofercie mamy również teczki pedagoga specjalnego, zawierające niezbędną dokumentację do edycji oraz wskazówki, materiały i porady.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Dla nauczycieli współorganizujących kształcenie niezbędna dokumentację wraz z materiałami do pracy zawiera TECZKA NAUCZYCIELA WSPÓŁORGANIZUJĄCE.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Od wielu lat jesteśmy ekspertkami do spraw awansu zawodowego, swoją praktyczną wiedzę wykorzystałyśmy w publikacjach będących kompleksowym wsparciem dla nauczycieli na ścieżce awansu zawodowego. Zawierają one niezbędne informacje wraz z dokumentacją do edycji.

Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Wyjątkowe materiały do pracy na zajęciach świetlicowych, mnóstwo inspiracji i gotowych kart pracy, scenariuszy gazetek. Plan pracy świetlicy i materiały na poszczególne miesiące znajdzisz TUTAJ