SZKOLENIE, KURSY, KARTY PRACY

środa, 18 listopada 2026

12 sposobów pracy z uczniem ze SPE — ściąga dla nauczyciela


Uczeń ma przed sobą kartę pracy, ale nie wie, od czego zacząć. Spogląda na nas, potem na kolegę, w końcu w okno. Znamy tę sytuację z własnych lekcji. Czasem wystarczy pokazać pierwszy krok albo podzielić polecenie na krótsze części, by uczeń mógł samodzielnie rozpocząć pracę.

Przygotowałyśmy ściągę z 12 sposobami pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. To rozwiązania, po które same sięgamy na co dzień. Wiele z nich można wprowadzić bez długich przygotowań, zarówno w klasie ogólnodostępnej, jak i integracyjnej czy specjalnej.

Podzieliłyśmy wskazówki na trzy obszary: przewidywalność, dostęp do treści oraz zaangażowanie i emocje. Przy każdym sposobie podpowiadamy, jak dopasować go do potrzeb ucznia.

I. Przewidywalność

Jasny porządek lekcji pomaga uczniowi zorientować się, co ma zrobić, co wydarzy się później i kiedy praca się skończy. Do planu lub instrukcji może wrócić wtedy, gdy potrzebuje przypomnienia.

Plan wizualny

Na tablicy lub na ławce pokazujemy kolejne etapy lekcji. Zaznaczamy, który etap właśnie trwa i co nastąpi po nim.

Jak dostosować? Łączymy obrazki z krótkimi podpisami. Uczeń może sam zaznaczać wykonane kroki. Jeśli plan się zmienia, uprzedzamy o tym i pokazujemy zmianę na planie.

Polecenia krok po kroku

Podajemy jedno krótkie polecenie naraz. W razie potrzeby pokazujemy, jak wykonać pierwszy krok.

Jak dostosować? Zapisujemy polecenie lub przedstawiamy je na obrazku, by uczeń mógł do niego wrócić. Prosimy, żeby powiedział albo pokazał, od czego zacznie. Dzięki temu możemy sprawdzić, czy wie, co zrobić.

Rutyny myślenia

Stosujemy krótkie, powtarzalne schematy, które pomagają uczniom porządkować spostrzeżenia, zadawać pytania i uzasadniać własne pomysły.

Jak dostosować? Wprowadzamy po jednym kroku i zostawiamy czas na odpowiedź. Uczeń może odpowiedzieć słowem, rysunkiem, gestem lub symbolem.

Zadania o różnym stopniu trudności

Pracując nad wspólnym celem lekcji, możemy zmieniać liczbę przykładów, złożoność zadania lub zakres pomocy.

Jak dostosować? Jasno określamy, co uczeń ma wykonać i po czym pozna, że zadanie jest skończone. W razie potrzeby pokazujemy przykład albo dzielimy pracę na krótsze etapy.

II. Dostęp do treści

Gdy uczeń ma trudność z przeczytaniem tekstu lub odnalezieniem najważniejszych informacji, warto przyjrzeć się temu, jak podajemy materiał. Czasem wystarczy zmienić jego układ, wyjaśnić kluczowe pojęcie lub udostępnić tekst do odsłuchania.

Tekst łatwy do czytania i rozumienia (ETR)

Używamy krótkich zdań i znanych słów. Dbamy o czytelną czcionkę, przejrzysty układ i odstępy między fragmentami.

Jak dostosować? Wyjaśniamy pojęcia potrzebne do zrozumienia tematu, wyróżniamy kluczowe informacje i dobieramy język do wieku oraz potrzeb ucznia.

Schematy i mapy myśli

Porządkujemy informacje za pomocą osi czasu, tabeli, mapy myśli lub komiksu. Formę dobieramy do tego, co chcemy pokazać, na przykład kolejność wydarzeń albo związki między pojęciami.

Jak dostosować? Dajemy uczniowi gotowy szablon i w razie potrzeby pokazujemy, jak uzupełnić pierwsze pole. Kolejne może wypełnić słowami, obrazkami lub symbolami.

Nauka wielozmysłowa

Dobieramy obraz, dźwięk, dotyk lub ruch tak, by pomagały uczniowi zrozumieć treść lub wykonać zadanie.

Jak dostosować? Uwzględniamy rodzaj, liczbę i intensywność bodźców. Dajemy uczniowi wybór sposobu pracy i czas na poznanie materiału.

Narzędzia TIK i AI

Odsłuchiwanie tekstu i dyktowanie odpowiedzi mogą zwiększyć samodzielność ucznia. Z narzędzi AI możemy korzystać podczas przygotowywania kart, ilustracji i innych pomocy.

Jak dostosować? Wybieramy funkcję, która odpowiada na konkretną trudność ucznia. Materiały przygotowane z pomocą AI sprawdzamy pod kątem poprawności i zgodności z celem lekcji. Do tych narzędzi nie wpisujemy danych uczniów.

III. Zaangażowanie i emocje

Uczniom łatwiej włączyć się w pracę, gdy wiedzą, jak mogą w niej uczestniczyć, mają wpływ na sposób wykonania zadania i mogą zgłosić potrzebę przerwy.

Gry dydaktyczne

Korzystamy z gier, takich jak bingo, memory czy gry karciane, by utrwalać materiał i ćwiczyć wybrane umiejętności.

Jak dostosować? Dopasowujemy zasady, tempo i czas gry do potrzeb uczniów. W razie potrzeby pokazujemy przykładową rundę i zapewniamy wsparcie podczas rozgrywki.

Praca w parach

Wspólne zadanie daje uczniom okazję do wymiany pomysłów i wzajemnej pomocy. Każda osoba powinna wiedzieć, za którą część pracy odpowiada.

Jak dostosować? Ustalamy role. Jedna osoba może przeczytać polecenie, druga zapisać wspólnie ustaloną odpowiedź. Na koniec obie ją sprawdzają, a przy kolejnym zadaniu mogą zamienić się rolami.

Ruch i wyciszenie

Krótka przerwa ruchowa lub odpoczynek w spokojnym miejscu mogą pomóc uczniowi wrócić do zadania.

Jak dostosować? Ustalamy z uczniem sygnał, którym może zgłosić potrzebę przerwy. Wspólnie sprawdzamy, co mu pomaga. Może to być krótki ruch, chwila ciszy lub skorzystanie ze słuchawek wyciszających.

Zainteresowania ucznia

Znany i lubiany temat może ułatwić rozpoczęcie pracy. Mapy, pociągi, dinozaury czy budowle mogą pojawić się w przykładach, ilustracjach i treści zadań.

Jak dostosować? Dajemy uczniowi możliwość wyboru motywu i wykorzystujemy go tam, gdzie pasuje do celu lekcji.

Od czego zacząć?

Wybierzcie jedną sytuację, w której uczeń często potrzebuje pomocy. Jeśli gubi kolejność aktywności, wypróbujcie plan wizualny. Jeśli wie, co ma zrobić, ale nie wie, od czego zacząć, pokażcie pierwszy krok. Po kilku lekcjach sprawdźcie, czy uczeń sam sięga po tę pomoc i czy może dzięki niej wykonać kolejny krok z mniejszym wsparciem.

Poniżej znajdziecie cztery plansze ze ściągą. Możecie je zapisać, wydrukować i mieć pod ręką podczas planowania zajęć.






Jeśli szukacie gotowych materiałów, w których wykorzystałyśmy te sposoby, zajrzyjcie na naszą platformę. Znajdziecie tam karty pracy, programy zajęć i teczki do rewalidacji. szkolenia.specjalni.pl


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz