To jeszcze raz, o ocena funkcjonowania/funkcjonalnej.
Od 1 września 2026 r. przed wydaniem orzeczenia lub opinii zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej będzie przeprowadzał ocenę funkcjonowania (funkcjonalną) dziecka lub ucznia. Jej zadaniem będzie poznanie nie tylko samych trudności czy wyników badań, ale również mechanizmów funkcjonowania dziecka w różnych sytuacjach.
Czym właściwie jest ocena funkcjonowania/ funkcjonalna?
Najprościej mówiąc, jest to próba odpowiedzi na pytanie:
Jak dziecko lub uczeń naprawdę funkcjonuje, czego potrzebuje, co mu pomaga, co stanowi dla niego barierę i jakie wsparcie przynosi efekty?
Nie chodzi więc wyłącznie o rozpoznanie trudności, nazwanie zaburzenia czy opisanie wyniku badania. Ważne będzie także to, jak dziecko uczy się, komunikuje, wykonuje zadania, radzi sobie z emocjami, buduje relacje, uczestniczy w życiu grupy i szkoły, na ile jest samodzielne oraz w jakich warunkach funkcjonuje najlepiej.
Ocena będzie uwzględniała m.in. aktywność i uczestnictwo dziecka lub ucznia, jego funkcjonowanie poznawcze, ruchowe, komunikacyjne i emocjonalno-społeczne, trudności edukacyjne lub wychowawcze, zastosowane dostosowania oraz skuteczność dotychczas udzielanego wsparcia.
I tu pojawia się bardzo ważne rozróżnienie.
Szkoła nie przeprowadza oceny funkcjonalnej w rozumieniu rozporządzenia. Ocenę funkcjonowania przeprowadza zespół orzekający poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Szkoła ma natomiast niezwykle ważne zadanie: przygotowuje opinię o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia, która staje się jednym z istotnych źródeł informacji wykorzystywanych przez poradnię.
To właśnie ten dokument pozwoli pokazać dziecko w jego naturalnym, codziennym środowisku. W sali, klasie, podczas zajęć, przerw, pracy indywidualnej i grupowej, w relacjach z rówieśnikami i dorosłymi.
I właśnie dlatego tak ważna będzie obserwacja
Opinii nie będziemy przygotowywać „z pamięci”, na podstawie pojedynczej sytuacji ani wyłącznie na podstawie ocen szkolnych.
Będziemy ją opracowywać na podstawie obserwacji funkcjonowania dziecka lub ucznia oraz działań diagnostycznych prowadzonych w przedszkolu, szkole lub placówce. Tak wprost wskazują przepisy. Możemy w tym celu wykorzystać narzędzia, które już w szkole mamy i są zgodne z obszarami ICF lub np. z KSZOF.
Szkoła nie przeprowadza oceny funkcjonalnej w rozumieniu rozporządzenia
Oznacza to, że warto obserwować nie tylko czy uczeń wykonał zadanie, ale także:
- jak je rozpoczął,
- czy rozumiał polecenie,
- jak długo potrafił pracować,
- kiedy potrzebował pomocy,
- jaka forma wsparcia była skuteczna,
- co go rozpraszało, jak reagował na zmianę,
- jak funkcjonował w grupie,
- czy potrafił poprosić o pomoc i co pozwalało mu osiągnąć sukces.
To ogromna zmiana w sposobie patrzenia na ucznia.
- Nie: „nie pracuje na lekcji”, ale: „podejmuje pracę po podzieleniu zadania na krótsze etapy i po otrzymaniu pisemnej instrukcji”.
- Nie: „jest agresywny”, ale: „w sytuacji hałasu i nagłej zmiany reaguje silnym napięciem; wycisza się po umożliwieniu krótkiej przerwy w spokojnym miejscu”.
- Nie: „nie radzi sobie z matematyką”, ale: „wykonuje działania poprawnie przy wykorzystaniu materiału konkretnego, trudność pojawia się podczas samodzielnego przejścia do zapisu symbolicznego”.
I właśnie takich informacji będzie potrzebowała poradnia.
Co znajdzie się w opinii szkoły?
Opinia ma pokazywać rzeczywiste funkcjonowanie dziecka lub ucznia. Powinna zawierać informacje o jego trudnościach, ale również o mocnych stronach i uzdolnieniach. Ważne będą również podejmowane wcześniej działania, udzielona pomoc, czas jej trwania, uzyskane efekty oraz wnioski do dalszej pracy.
W przypadku uczniów objętych kształceniem specjalnym do opinii dołączana będzie również aktualna WOPFU, a w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych aktualna okresowa ocena funkcjonowania.
Co ważne, na przygotowanie opinii szkoła będzie miała 10 dni od dnia otrzymania przez dyrektora prośby o jej wydanie. Jej kopię otrzymają również rodzice albo pełnoletni uczeń.
Skąd poradnia będzie czerpać informacje?
Ocena funkcjonowania nie będzie opierała się na jednym dokumencie i jednym źródle.
Zespół poradni uwzględni informacje uzyskane od rodziców, nauczycieli, wychowawców i specjalistów, od samego dziecka lub ucznia, z dokumentacji oraz, gdy będzie taka potrzeba, z obserwacji prowadzonej przez specjalistów poradni.
To pokazuje, że pełny obraz funkcjonowania dziecka ma powstać z wielu perspektyw.
Rodzic widzi dziecko w domu. Nauczyciele obserwują je podczas nauki i pracy w grupie. Specjaliści dostrzegają określone mechanizmy funkcjonowania. Sam uczeń może opowiedzieć o swoich trudnościach, potrzebach i tym, co naprawdę mu pomaga.
Dopiero połączenie tych informacji daje szansę na stworzenie adekwatnego obrazu dziecka.
Co to oznacza dla nauczycieli?
Przede wszystkim to, że nasza codzienna obserwacja nabiera jeszcze większego znaczenia.
Nie chodzi jednak o tworzenie dodatkowych stosów dokumentów. Chodzi o mądre zbieranie informacji, które rzeczywiście pomagają zrozumieć ucznia.
Warto już teraz uczyć się obserwować:
co dziecko potrafi samodzielnie, kiedy pojawia się trudność, jakie są możliwe przyczyny tej trudności, jakie bariery występują w środowisku, co ułatwia funkcjonowanie i które działania przynoszą rzeczywisty efekt.
Dobra opinia nie powinna być katalogiem deficytów. Powinna pokazywać człowieka w działaniu.
Jego mocne strony. Trudności. Potrzeby. Warunki, w których radzi sobie najlepiej. Rodzaj pomocy, który rzeczywiście działa.
- Wiemy już, że opinia o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia nie będzie zwykłym opisem „jak uczeń się uczy i zachowuje”.
- Wiemy, że zostanie oparta na wynikach obserwacji funkcjonowania dziecka lub ucznia.
- Wiemy, jakie obszary powinny znaleźć się w jej treści.
- Wiemy również, że informacje przekazane przez szkołę będą jednym z ważnych elementów oceny prowadzonej przez zespół poradni.
Dlatego przed nami bardzo ważne zadanie: nauczyć się jeszcze lepiej obserwować uczniów i opisywać ich funkcjonowanie tak, aby dokument nie był zbiorem ogólnych zdań, ale rzeczywistą pomocą w zaplanowaniu trafnego wsparcia.
Bo dobra opinia nie zaczyna się przy biurku, w dniu, w którym trzeba ją napisać.
Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 428). Przepisy dotyczące nowej opinii o funkcjonowaniu oraz oceny funkcjonowania wchodzą w życie 1 września 2026 r.
Przykładowy opis i analizę na 4 strony do edycji kupisz tutaj
Jeśli chcesz poznać podstawie aplikacje z wykorzystaniem AI, skorzystaj z naszego szkolenia oraz materiałów.
Pytania na rozmowę kwalifikacyjną na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ
TECZKA PEDAGOGA SZKOLNEGO TUTAJ


DZIECKO W PRZEDSZKOLU ZE SPE TUTAJ


Aby wesprzeć pracę nauczyciela współorganizującego przygotowałyśmy szkolenie i opracowałyśmy Teczkę oraz szereg materiałów i pomocnych dokumentów do edycji. Wszystkie znajdziesz na naszej platformie szkoleniowej TUTAJ
.png)
SZKOLENIA I MATERIAŁY AWANS ZAWODOWY TUTAJ

PLANY I PROGRAMY PRACY NA NOWY ROK TUTAJ

NOWOŚCI SZKOLENIA Z MATERIAŁAMI- TECZKI

SZKOLENIA Z MATERIAŁAMI-NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ INTELEKTUALNA

ZAJĘCIA REWALIDACYJNE KLASY 1-4
.jpg)
KARTY PRACY ZAJĘCIA REWALIDACYJNE
.jpg)














Brak komentarzy:
Prześlij komentarz