Specjalni

Uczeń słabosłyszący może bardzo dobrze funkcjonować w klasie ogólnodostępnej, ale wiele zależy od organizacji przestrzeni, sposobu komunikowania się nauczyciela i drobnych codziennych nawyków.

Nie chodzi o to, aby prowadzić lekcję „zupełnie inaczej”. Często wystarczy kilka prostych zmian, które ułatwią uczniowi rozumienie poleceń, śledzenie toku lekcji i aktywne uczestnictwo w zajęciach.

1. Zacznij od poznania ucznia

Nie każdy uczeń słabosłyszący funkcjonuje tak samo.

Jedno dziecko dobrze rozumie mowę w ciszy, ale ma duży problem w hałasie. Inne korzysta z aparatu słuchowego lub implantu. Jeszcze inne potrzebuje przede wszystkim wsparcia wzrokowego, dodatkowego czasu na przetworzenie informacji albo częstego upewniania się, że dobrze zrozumiało polecenie.

Dlatego na początku roku warto dowiedzieć się:

jaki jest stopień ubytku słuchu,
czy uczeń korzysta z aparatu słuchowego, implantu lub systemu wspomagającego słyszenie,
w jakich sytuacjach słyszy najlepiej,
co najbardziej utrudnia mu rozumienie mowy,
jakie sposoby komunikacji są dla niego najskuteczniejsze,
jakie dostosowania zostały wskazane w orzeczeniu lub opinii.

Najwięcej praktycznych informacji mogą przekazać rodzice, pedagog specjalny, surdopedagog oraz sam uczeń.

2. Zadbaj o odpowiednie miejsce w klasie

Miejsce ucznia słabosłyszącego nie powinno być przypadkowe.

Najczęściej najlepsze będzie miejsce:

blisko nauczyciela,
z dobrą widocznością twarzy nauczyciela,
z dala od hałaśliwych urządzeń,
z dala od drzwi, korytarza i innych źródeł zakłóceń,
takie, z którego uczeń może obserwować również innych uczniów podczas dyskusji.

Nie zawsze pierwsza ławka jest najlepszym rozwiązaniem. Ważniejsze jest to, aby uczeń dobrze widział twarz nauczyciela i miał możliwość śledzenia tego, kto aktualnie mówi.

3. Mów tak, aby uczeń mógł Cię widzieć

Dla ucznia słabosłyszącego ogromne znaczenie ma obserwowanie twarzy rozmówcy.

Dlatego podczas mówienia:

stań przodem do klasy,
nie zasłaniaj ust dłonią, książką ani kartką,
unikaj mówienia podczas pisania na tablicy,
nie prowadź dłuższych wyjaśnień, chodząc po klasie,
nie mów z drugiego końca sali.

Jeżeli najpierw zapisujesz coś na tablicy, zapisz, odwróć się do uczniów i dopiero wtedy wyjaśniaj. To drobna zmiana, ale dla ucznia słabosłyszącego może mieć ogromne znaczenie.

4. Nie mów głośniej – mów wyraźniej

Bardzo częstym błędem jest podnoszenie głosu. Głośniejsze mówienie nie zawsze oznacza lepsze rozumienie. Czasem może nawet zniekształcać mowę.

Lepiej:

mówić naturalnym głosem,
nieco wolniej,
wyraźnie,
stosować krótsze zdania,
robić krótkie przerwy między ważnymi informacjami.

Nie przesadzaj jednak z bardzo powolnym mówieniem ani nadmiernym artykułowaniem. Może to utrudniać odczytywanie mowy z ust.

5. Ogranicz hałas, kiedy przekazujesz ważne informacje

Hałas jest jednym z największych problemów dla osób słabosłyszących. Rozmowy innych uczniów, przesuwanie krzeseł, szum projektora, otwarte drzwi czy hałas dochodzący z korytarza mogą sprawić, że uczeń usłyszy nauczyciela, ale nie będzie w stanie zrozumieć jego wypowiedzi.

Dlatego przed przekazaniem ważnego polecenia warto najpierw wyciszyć klasę. Zamiast mówić gdy jest głośno: „Otwórzcie podręczniki na stronie 36 i wykonajcie zadanie czwarte oraz piąte…”, najpierw poczekaj na ciszę. Dopiero potem przekaż instrukcję.

6. Zapisuj najważniejsze informacje

Nie zakładaj, że uczeń słabosłyszący usłyszy i zapamięta każdą informację przekazaną ustnie. Najważniejsze rzeczy zapisuj na tablicy, np.:

temat lekcji,
numer strony,
numer zadania,
pracę domową,
terminy sprawdzianów,
najważniejsze pojęcia,
kolejne etapy zadania.

Dobrze sprawdzają się również prezentacje, krótkie instrukcje pisemne, schematy, piktogramy i notatki wizualne. Jeżeli uczeń przez chwilę nie usłyszy nauczyciela, może szybko sprawdzić, co ma zrobić.

7. Sprawdzaj, czy uczeń zrozumiał – ale nie pytaj tylko „Rozumiesz?”

Na pytanie:

„Rozumiesz?”

większość uczniów odpowie:

„Tak”.

Nawet wtedy, gdy nie wszystko jest jasne. Lepszym sposobem jest poproszenie ucznia o powtórzenie polecenia własnymi słowami.

Na przykład:

„Powiedz mi, co teraz robimy.”

albo:

„Jakie są trzy rzeczy, które masz wykonać?”

Dzięki temu można szybko sprawdzić, czy informacja została poprawnie odebrana.

8. Powtarzaj wypowiedzi innych uczniów

Podczas dyskusji klasowej uczeń słabosłyszący może dobrze słyszeć nauczyciela, ale mieć trudność ze zrozumieniem kolegi siedzącego kilka metrów dalej. Dlatego gdy uczeń odpowiada z końca sali, warto krótko powtórzyć jego wypowiedź.

Na przykład:

Uczeń mówi:

„Bohater był zły, bo stracił przyjaciela.”

Nauczyciel:

„Tak, Kuba zauważył, że bohater był zły, ponieważ stracił przyjaciela.”

Dzięki temu uczeń słabosłyszący może nadal śledzić rozmowę.

9. Zadbaj o zasady podczas pracy grupowej

Praca w grupie może być dla ucznia słabosłyszącego szczególnie trudna. Kilka osób mówi jednocześnie, ktoś odwraca głowę, w sali pojawia się hałas i bardzo szybko można stracić wątek rozmowy.

Warto wprowadzić prostą zasadę: mówi jedna osoba naraz.

Pomocne jest również:

organizowanie pracy w mniejszych grupach,
sadzanie uczniów w taki sposób, aby widzieli swoje twarze,
wyznaczanie osoby prowadzącej rozmowę,
przekazywanie instrukcji również w formie pisemnej.

10. Pamiętaj o filmach i materiałach multimedialnych

Film bez napisów może być dla ucznia słabosłyszącego bardzo trudny do zrozumienia. Jeżeli korzystasz z materiałów wideo:

wybieraj filmy z napisami,
włącz napisy, jeśli są dostępne,
przed filmem podaj uczniowi temat i najważniejsze pytania,
po filmie sprawdź, czy uczeń wychwycił kluczowe informacje.

Jeżeli materiał nie ma napisów, warto przygotować krótkie streszczenie lub najważniejsze punkty.

11. Nie zakładaj, że aparat słuchowy „rozwiązuje problem”

Aparat słuchowy lub implant nie sprawia, że uczeń słyszy dokładnie tak samo jak osoba bez ubytku słuchu. Urządzenie może wzmacniać również:

rozmowy innych uczniów,
przesuwanie krzeseł,
szum wentylatora,
odgłosy z korytarza,
pogłos w sali.

Dlatego uczeń może świetnie radzić sobie podczas rozmowy indywidualnej, a jednocześnie mieć duże trudności w głośnej klasie.

12. Obserwuj zmęczenie

Ciągłe skupianie się na słuchaniu wymaga ogromnego wysiłku. Uczeń przez kilka godzin:

słucha,
obserwuje twarz nauczyciela,
próbuje wychwycić brakujące fragmenty,
korzysta z kontekstu,
kontroluje, czy dobrze zrozumiał.

Dlatego pod koniec dnia może być bardziej zmęczony, rozdrażniony lub mniej skoncentrowany. Nie zawsze oznacza to brak zaangażowania. Czasem oznacza po prostu zmęczenie słuchowe.

13. Daj więcej czasu na odpowiedź

Uczeń może potrzebować kilku dodatkowych sekund, aby:

usłyszeć pytanie → zrozumieć je → przetworzyć → przygotować odpowiedź.

Nie powtarzaj pytania natychmiast. Daj chwilę na reakcję. Jeżeli uczeń nie odpowiada, dopiero wtedy powtórz lub przeformułuj pytanie.

Wprowadzając nowe pojęcia, wspieraj się obrazem

Nowe słowa mogą być trudniejsze do wychwycenia słuchowego. Dlatego nowe pojęcie warto:

zapisać na tablicy,
wypowiedzieć,
wyjaśnić,
pokazać na przykładzie,
połączyć z obrazem lub schematem.

Działa to szczególnie dobrze podczas nauki przedmiotów przyrodniczych, języków obcych, historii czy matematyki.

Oceniaj wiedzę, a nie konsekwencje trudności ze słyszeniem

Podczas sprawdzianów i odpowiedzi ustnych warto zastanowić się, czy uczeń rzeczywiście nie zna odpowiedzi, czy może nie usłyszał pytania. Przed rozpoczęciem zadania upewnij się, że:

uczeń zna polecenie,
usłyszał pytanie,
wie, co ma zrobić,
nie przegapił ważnego komunikatu przekazanego tylko ustnie.

Dostosowanie warunków nie oznacza obniżania wymagań.Chodzi o stworzenie warunków, w których uczeń może rzeczywiście pokazać swoją wiedzę.

Nie wyręczaj ucznia

Uczeń słabosłyszący nie powinien być traktowany jak osoba, która na pewno sobie nie poradzi. Nie odpowiadaj za niego. Nie wykonuj zadań za niego. Nie ograniczaj jego udziału w wycieczkach, projektach, występach czy pracy grupowej tylko dlatego, że ma trudności ze słuchem. Wsparcie powinno zwiększać samodzielność, a nie ją zastępować.

Ustal z uczniem prosty sygnał

Bardzo praktycznym rozwiązaniem jest ustalenie dyskretnego sygnału oznaczającego: „Nie usłyszałem.”

Może to być:

podniesienie palca,
wskazanie ucha,
określony gest,
mała kartka lub symbol na ławce.

Uczeń nie musi wtedy za każdym razem przerywać lekcji słowami: „Proszę powtórzyć.”

Współpracuj z rodzicami i specjalistami

Warto pozostawać w kontakcie z:

rodzicami,
pedagogiem specjalnym,
surdopedagogiem,
logopedą,
nauczycielem współorganizującym,
specjalistami prowadzącymi zajęcia rewalidacyjne.

Jeżeli zauważysz, że uczeń nagle gorzej reaguje na mowę, częściej prosi o powtarzanie lub przestaje reagować na dźwięki, warto przekazać tę informację rodzicom.

Uczeń słabosłyszący – szybka ściąga dla nauczyciela

Dostępne TUTAJ

Polecamy także „Niezbędnik wychowawcy” – praktyczną teczkę z materiałami, które ułatwią planowanie zajęć z wychowawcą, organizację pracy z klasą i przygotowanie dokumentacji.

Szczegóły TUTAJ

Polecamy szkolenia wraz z materiałami dostępne na naszej stronie
Przykładowe IPET-y zgodne ze zmianami obowiązującymi od 1 września 2026 roku

    POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ



       POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ



  POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ

   POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ

Przykładowe zaktualizowane WOPFU- dużo wpisów

   POBIERZ TUTAJ             POBIERZ TUTAJ

    POBIERZ TUTAJ               POBIERZ TUTAJ

Jeżeli prowadzisz zajęcia rewalidacyjne skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci:
programu zajęć,
przykładowych wpisów do dziennika,
przykładowych ćwiczeń,
oceny efektywności,
gotowych zadań.



      Dostępne TUTAJ       Dostępne TUTAJ

Dostępne TUTAJ

  Dostępne TUTAJ     Dostępne TUTAJ
Pomocne materiały w pracy z uczniami ze SPE
programu zajęć,
przykładowych wpisów do dziennika,
przykładowych ćwiczeń,
oceny efektywności,
gotowych zadań.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Materiały znajdziesz tutaj
Materiały znajdziesz tutaj
Polecamy również ,,Zajęcia rewalidacyjne – spektrum autyzmu” są one nie tylko bogatym źródłem gotowych dokumentów, narzędzi i pomysłów, ale również inspirują do kreatywnego podejścia w pracy z uczniami ze spektrum autyzmu. Dzięki nim nauczyciele i terapeuci mogą efektywniej wspierać rozwój swoich podopiecznych, tworząc dla nich przyjazne i dostosowane środowisko edukacyjne. To niezastąpione kompendium w codziennej pracy z uczniami ze spektrum autyzmu w szkołach ponadpodstawowych, które przyczynia się do budowania bardziej inkludującej i wspierającej szkoły.

Materiały znajdziesz tutaj

Mareriały znajdzisz TUTAJ

Jeżeli prowadzisz zajęcia w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej, skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci:

Jeżeli prowadzisz zajęcia rewalidacyjne skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci:
programu zajęć,
przykładowych wpisów do dziennika,
przykładowych ćwiczeń,
oceny efektywności,
gotowych zadań.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

W ofercie mamy również teczki pedagoga specjalnego, zawierające niezbędną dokumentację do edycji oraz wskazówki, materiały i porady.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Dla nauczycieli współorganizujących kształcenie niezbędna dokumentację wraz z materiałami do pracy zawiera TECZKA NAUCZYCIELA WSPÓŁORGANIZUJĄCE.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Od wielu lat jesteśmy ekspertkami do spraw awansu zawodowego, swoją praktyczną wiedzę wykorzystałyśmy w publikacjach będących kompleksowym wsparciem dla nauczycieli na ścieżce awansu zawodowego. Zawierają one niezbędne informacje wraz z dokumentacją do edycji.

Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Wyjątkowe materiały do pracy na zajęciach świetlicowych, mnóstwo inspiracji i gotowych kart pracy, scenariuszy gazetek. Plan pracy świetlicy i materiały na poszczególne miesiące znajdzisz TUTAJ