Zespół nadal dokonuje okresowej WOPFU co najmniej dwa razy w roku szkolnym. Powinien w niej uwzględnić między innymi potrzeby rozwojowe i edukacyjne ucznia, jego mocne strony, zakres potrzebnego wsparcia, bariery utrudniające uczestnictwo w życiu szkoły oraz efekty podejmowanych działań. W razie potrzeby na podstawie WOPFU modyfikuje się również IPET.
Dlaczego dotychczasowy wzór WOPFU może już nie wystarczyć?
Od 1 września 2026 r. zaczynają obowiązywać nowe wymagania dotyczące opinii o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia, przygotowywanej przez szkołę na prośbę poradni psychologiczno-pedagogicznej lub rodzica.
W przypadku ucznia objętego kształceniem specjalnym opinia ta ma zawierać aktualną WOPFU. Szkoła ma na jej przygotowanie tylko 10 dni od otrzymania prośby dyrektora poradni. Jeżeli WOPFU będzie aktualna, konkretna i uporządkowana zgodnie z obszarami ICF, przygotowanie opinii nie będzie wymagało w krótkim czasie ponownego zbierania informacji od wszystkich nauczycieli i specjalistów. Rozporządzenie Ministra Edukacji z 2 marca 2026 r. wskazuje również, że nowe regulacje dotyczące zawartości opinii oraz oceny funkcjonowania wchodzą w życie 1 września 2026 r.
WOPFU i opinia o funkcjonowaniu ucznia nie są tym samym dokumentem. Są jednak ze sobą bezpośrednio powiązane. Dobrze przygotowana WOPFU może stać się najważniejszym źródłem informacji potrzebnych do sporządzenia opinii.
Opinię tworzy się na podstawie obserwacji i oceny funkcjonowania ucznia.
Co warto zmienić w WOPFU?
1. Uporządkować opis według obszarów ICF
W części dotyczącej oceny funkcjonowania ucznia warto uwzględnić siedem obszarów aktywności i uczestniczenia wskazanych w nowych przepisach:
Dla uczniów:
- uczenie się i stosowanie wiedzy,
- ogólne zadania i obowiązki,
- porozumiewanie się,
- motoryka i poruszanie się, w tym mobilność i aktywność manualna,
- dbanie o siebie, samoobsługa i samodzielność,
- życie domowe,
- wzajemne kontakty i związki międzyludzkie oraz życie w społeczności szkolnej i lokalnej.
- uczenie się i stosowanie wiedzy,
- zachowania społeczne we wzajemnych kontaktach przystosowanie społeczne i emocjonalne,
- porozumiewanie się,
- aktywność ruchowa – poruszanie się,
- dbanie o siebie.
Nie oznacza to, że każdy obszar trzeba opisywać bardzo szeroko. Ważniejsze jest podanie konkretnych informacji pokazujących, co uczeń wykonuje samodzielnie, z jaką pomocą oraz w jakich sytuacjach napotyka trudności.
Zamiast zapisu:
Uczeń ma trudności z komunikacją i samodzielnością.
lepiej napisać:
Uczeń komunikuje podstawowe potrzeby za pomocą symboli AAC. Samodzielnie wybiera symbol spośród dwóch propozycji. Przy większej liczbie symboli potrzebuje naprowadzenia. Korzysta z toalety po przypomnieniu i samodzielnie wykonuje większość czynności higienicznych, ale wymaga pomocy przy poprawianiu ubrania.
Taki opis jest bardziej przydatny w planowaniu pracy i pozwala zobaczyć rzeczywisty zakres potrzebnego wsparcia.
2. Oddzielić mocne strony od trudności
W każdym obszarze warto wskazać:
- co uczeń potrafi wykonać samodzielnie,
- jakie umiejętności rozwija,
- czym się interesuje i co go motywuje,
- w jakich sytuacjach pojawiają się trudności,
- jakiego wsparcia potrzebuje,
- jakie rozwiązania przynoszą dobre efekty.
WOPFU nie powinna być katalogiem deficytów. Jej zadaniem jest pokazanie całego obrazu funkcjonowania ucznia, w tym jego możliwości, sprawczości, preferencji i potencjału.
3. Opisać bariery i ułatwienia
Samo stwierdzenie, że uczeń „nie wykonuje poleceń”, niewiele wyjaśnia. Trzeba sprawdzić, co wpływa na tę trudność. Barierą może być zbyt długa instrukcja, hałas, szybkie tempo pracy, nadmiar bodźców, niezrozumiały język, brak przewidywalności albo niedostępność właściwego sposobu komunikowania się.
WOPFU powinna również wskazywać ułatwienia, potrzeby ucznia, na przykład:
- plan aktywności,
- instrukcję obrazkową,
- modelowanie czynności,
- podział zadania na etapy,
- dodatkowy czas,
- ograniczenie bodźców,
- komunikację AAC,
- wybór spośród dwóch możliwości,
- pracę z konkretnym materiałem,
- przerwę sensoryczną,
- wsparcie słowne, gestem lub fizyczne.
Dzięki temu dokument odpowiada nie tylko na pytanie: „Z czym uczeń ma trudność?”, ale również: „Co pomaga mu uczestniczyć i osiągać postępy?”.
4. Dokładniej określić zakres pomocy
Zapis „uczeń wymaga wsparcia nauczyciela” jest zbyt ogólny. Warto wskazać rodzaj i intensywność pomocy:
- przypomnienie słowne,
- gest lub wskazanie,
- instrukcja wizualna,
- pokazanie pierwszego etapu,
- częściowa pomoc fizyczna,
- pełna pomoc fizyczna,
- stała obecność osoby wspierającej,
- kontrola bezpieczeństwa,
- wsparcie tylko w nowej lub trudnej sytuacji.
Można również określić częstotliwość pomocy: sporadycznie, w niektórych sytuacjach, na większości zajęć albo stale.
5. Ocenić skuteczność dotychczasowych działań
WOPFU powinna pokazywać nie tylko to, jakie działania podjęto, lecz także czy były one skuteczne. Warto odpowiedzieć na kilka prostych pytań:
- Co przyniosło poprawę?
- Które formy pomocy nie przyniosły oczekiwanych efektów?
- W jakich warunkach uczeń funkcjonuje najlepiej?
- Czy zastosowane dostosowania zwiększyły jego samodzielność?
- Które działania należy kontynuować, zmienić lub zakończyć?
Zamiast zapisu „stosowano plan aktywności” lepiej wskazać:
Zastosowanie obrazkowego planu aktywności ograniczyło liczbę przypomnień ze strony nauczyciela. Uczeń samodzielnie sprawdza trzy kolejne czynności i zaznacza ich wykonanie. Plan należy nadal stosować i stopniowo zwiększać liczbę etapów.
6. Dodać wnioski, które można przenieść do IPET
Wnioski z WOPFU powinny prowadzić do konkretnych decyzji. Mogą dotyczyć:
- celów edukacyjnych i terapeutycznych,
- metod oraz form pracy,
- sposobów komunikowania się,
- zakresu pomocy osoby dorosłej,
- organizacji miejsca pracy,
- dostosowania czasu zajęć i przerw,
- potrzebnych technologii wspomagających,
- współpracy z rodziną,
- zmiany lub kontynuowania zajęć,
- działań zwiększających samodzielność i uczestnictwo ucznia.
Jeżeli z oceny wynika, że uczeń potrafi wykonać zadanie po otrzymaniu instrukcji obrazkowej, celem nie powinno być stałe wykonywanie tego zadania przy bezpośredniej pomocy nauczyciela. Należy raczej zaplanować stopniowe wycofywanie podpowiedzi.
Poziom wsparcia ucznia z niepełnosprawnością intelektualną
Szczególnej aktualizacji wymagają WOPFU i IPET uczniów szkoły podstawowej z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Nowa podstawa programowa, obowiązująca w ich przypadku od roku szkolnego 2026/2027, wprowadza trzystopniowy model poziomu wsparcia:
- pierwszy poziom – uczeń funkcjonuje z dużą niezależnością i samodzielnie wykonuje wiele codziennych zadań;
- drugi poziom – uczeń jest częściowo samodzielny, ale potrzebuje pomocy w codziennych czynnościach;
- trzeci poziom – uczeń wymaga pełnego zaangażowania osoby wspierającej, pomocy we wszystkich czynnościach oraz stałej obecności opiekuna.
Poziomu nie należy określać wyłącznie na podstawie stopnia niepełnosprawności zapisanego w orzeczeniu. Podstawą powinna być aktualna ocena funkcjonowania ucznia: jego samodzielności, sposobu komunikowania się, mobilności, możliwości poznawczych, uczestnictwa w zajęciach oraz rzeczywistego zakresu pomocy.
WOPFU powinna więc dostarczyć danych potrzebnych do uzasadnienia poziomu wsparcia, natomiast sam poziom należy określić w IPET. Nowa podstawa programowa wyraźnie wskazuje, że zapis ten ma pomóc w ustalaniu celów, metod pracy, form komunikowania się oraz zakresu pomocy nauczycieli i innych osób wspierających. Szczegółowy opis modelu znajduje się w nowej podstawie programowej dla szkoły podstawowej.
Warto również pamiętać, że uczeń może potrzebować innej intensywności pomocy w różnych sytuacjach. Może samodzielnie poruszać się po szkole, ale wymagać znacznego wsparcia w komunikowaniu się, planowaniu pracy albo regulowaniu emocji. Dlatego oprócz wskazania ogólnego poziomu należy opisać konkretny zakres pomocy w poszczególnych obszarach.
WOPFU jako dokument do codziennej pracy
Dobrze opracowana WOPFU nie powinna być dokumentem przygotowywanym wyłącznie na potrzeby szkolnej dokumentacji. Ma pomagać nauczycielom odpowiedzieć na bardzo praktyczne pytania:
- Co uczeń potrafi zrobić sam?
- Co potrafi zrobić z pomocą?
- Jakiej dokładnie pomocy potrzebuje?
- Co utrudnia mu działanie i uczestnictwo?
- Jakie rozwiązania są skuteczne?
- Nad czym będziemy pracować w najbliższym okresie?
- Po czym poznamy, że uczeń osiągnął postęp?
Aktualizacja WOPFU przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027 pozwoli połączyć w jeden spójny proces obserwację ucznia, wielospecjalistyczną ocenę jego funkcjonowania, przygotowanie opinii dla poradni oraz planowanie IPET. Dzięki temu szkoła nie będzie tworzyła kilku niezależnych opisów tego samego ucznia, lecz wykorzysta zebrane informacje do podejmowania konkretnych decyzji dotyczących jego edukacji i wsparcia.
Przykładowe zaktualizowane WOPFU- dużo wpisów
POBIERZ TUTAJ POBIERZ TUTAJ
Przykładowe IPET-y zgodne ze zmianami obowiązującymi od 1 września 2026 roku
NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA
Polecamy nasze szkolenie plus kompleksowe materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia w szkole ogólnodostępnej
Szkolenie oraz materiały do pracy z uczniem ze spektrum autyzmu znajdziesz TUTAJ
.png)
KALENDARZ AKTYWNOŚCI NAUCZYCIELA POCZĄTKUJĄCEGO KUPISZ TUTAJ
.png)
.png)
.png)
Jeśli potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu opisu i analizy na 4 strony, to skorzystaj z naszych materiałów.
Przykładowy opis i analizę na 4 strony do edycji kupisz tutaj
Jeśli chcesz poznać podstawie aplikacje z wykorzystaniem AI, skorzystaj z naszego szkolenia oraz materiałów. KUPISZ JE TUTAJ
Pytania na rozmowę kwalifikacyjną na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ
.png)
.jpg)
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz