Specjalni

Początek roku szkolnego to dobry moment, aby porozmawiać z uczniami o tym, jak chcą razem funkcjonować. Zamiast przedstawiać gotowy regulamin, warto zaprosić dzieci do współtworzenia zasad. Uczniowie chętniej przestrzegają ustaleń, jeśli rozumieją ich sens i mają poczucie, że ich zdanie zostało wysłuchane.

Pomocą w przeprowadzeniu takiej rozmowy mogą być karty „Nasz klasowy drogowskaz” oraz „Nasza klasowa checklista”.

Rozpocznij od rozmowy o drogowskazach

Pokaż uczniom kartę i zapytaj, do czego służy drogowskaz. Najprawdopodobniej odpowiedzą, że pomaga wybrać właściwą drogę, wskazuje kierunek i ułatwia dotarcie do celu.

Następnie wyjaśnij, że klasowe zasady mogą pełnić podobną funkcję. Nie mają jedynie czegoś zabraniać. Powinny pomagać wszystkim bezpiecznie się czuć, skutecznie uczyć, współpracować i rozwiązywać pojawiające się trudności.

Możesz zapytać:

Co pomaga nam dobrze czuć się w klasie?
Czego potrzebujemy, aby spokojnie się uczyć?
Jak chcemy się do siebie zwracać?
Co robimy, kiedy ktoś potrzebuje pomocy?
Jak możemy rozwiązywać konflikty?
Po czym poznamy, że przestrzegamy naszych ustaleń?

Praca z kartą „Nasz klasowy drogowskaz”

Podziel uczniów na cztery grupy. Każda grupa zajmuje się jednym obszarem zapisanym na karcie:

Co pomaga nam się uczyć?
Co sprawia, że czujemy się bezpiecznie?
Jak chcemy ze sobą rozmawiać?
Co robimy, gdy pojawia się trudność?

Uczniowie zapisują swoje propozycje, a następnie przedstawiają je pozostałym osobom. Warto pozwolić im najpierw podawać wszystkie pomysły, bez natychmiastowego oceniania. Dopiero później klasa wspólnie wybiera te propozycje, które są najważniejsze, możliwe do wykonania i zrozumiałe dla wszystkich.

Młodsi uczniowie mogą rysować odpowiedzi lub korzystać z przygotowanych wcześniej symboli. Nauczyciel może także zapisywać propozycje wypowiadane przez dzieci.

Zmieniaj zakazy w konkretne wskazówki

Podczas tworzenia zasad warto pomóc uczniom zamienić zakazy na informacje o oczekiwanym zachowaniu.

Zamiast:

„Nie krzyczymy” – „Rozmawiamy spokojnym głosem”.
„Nie przeszkadzamy” – „Słuchamy, kiedy ktoś mówi”.
„Nie wyśmiewamy” – „Szanujemy pomysły i uczucia innych”.
„Nie bijemy się” – „Trudności rozwiązujemy rozmową i prosimy o pomoc”.
„Nie spóźniamy się” – „Przychodzimy na zajęcia punktualnie”.

Tak zapisane zasady są łatwiejsze do zrozumienia. Pokazują uczniom, co mogą zrobić, a nie tylko czego powinni unikać.

Wybierzcie wspólną zasadę

Na dole karty znajduje się miejsce na najważniejszą wspólną zasadę. Może ona łączyć wszystkie wcześniejsze ustalenia, na przykład:

„Dbamy o siebie, innych i wspólną przestrzeń”.
„Każdy ma prawo czuć się w naszej klasie bezpiecznie”.
„Traktujemy innych tak, jak sami chcemy być traktowani”.

Nie warto narzucać uczniom gotowego zdania. Można zapisać kilka propozycji na tablicy, a następnie przeprowadzić głosowanie. Ważne jest również omówienie, co wybrana zasada oznacza w codziennych sytuacjach.

Jak wykorzystać klasową checklistę?

Checklista może być kolejnym etapem zajęć. Po wybraniu zasad uczniowie zapisują je w kolorowych boksach. Puste kwadraty nie muszą służyć do codziennego oceniania zachowania. Można wykorzystać je podczas okresowego sprawdzania, które ustalenia klasa już dobrze realizuje, a nad którymi trzeba jeszcze popracować.

Raz w tygodniu lub raz w miesiącu uczniowie mogą wspólnie odpowiedzieć:

Które zasady udaje nam się stosować?
Która zasada sprawia nam trudność?
Co możemy zrobić inaczej?
Czy którejś zasady już nie potrzebujemy?
Czy warto dodać nowe ustalenie?

Dzięki temu klasowy kodeks nie będzie jedynie dekoracją wiszącą na ścianie.

Od zasad do konkretnych sytuacji

Po przygotowaniu kart warto wykorzystać krótkie scenki. Uczniowie losują sytuację i zastanawiają się, która zasada może im pomóc.

Przykładowe sytuacje:

Dwie osoby chcą korzystać z tego samego przedmiotu.
Ktoś popełnił błąd podczas odpowiedzi.
Uczeń nie rozumie polecenia.
Kilka osób rozmawia podczas pracy.
Ktoś został sam podczas przerwy.
W grupie pojawił się konflikt.
Jeden z uczniów ma inny pomysł niż pozostali.

Dzieci mogą odegrać dwa rozwiązania: takie, które utrudnia sytuację, oraz takie, które jest zgodne z klasowym drogowskazem.

Dostosowanie pracy do potrzeb uczniów

Nie każdy uczeń będzie potrafił samodzielnie sformułować zasadę. Można przygotować obrazki przedstawiające słuchanie, pomoc, współpracę, spokojną rozmowę, odpoczynek czy proszenie o wsparcie. Uczeń wybiera ilustrację, a następnie wspólnie z nauczycielem ustala jej znaczenie.

Pomocne mogą być również początki zdań:

„W naszej klasie możemy…”
„Kiedy ktoś mówi, pozostali…”
„Gdy nie rozumiem, mogę…”
„Kiedy pojawia się konflikt…”
„Dbamy o…”
„Każdy uczeń ma prawo do…”

Uczeń może zapisać odpowiedź, narysować ją, wskazać symbol albo przekazać ustnie. Ważniejsze od formy jest rzeczywiste uczestnictwo w tworzeniu wspólnych ustaleń.

Po zakończeniu zajęć warto powiesić kartę w widocznym miejscu. Można poprosić uczniów o podpisanie wspólnych ustaleń. Podpis nie powinien jednak oznaczać jednorazowego zobowiązania, którego nie można zmienić.

Do klasowego drogowskazu dobrze jest regularnie wracać – szczególnie po konflikcie, zmianie składu klasy lub wtedy, gdy jakaś zasada przestaje działać. Uczniowie mogą ją doprecyzować, zmienić albo zastąpić inną.

Najważniejszy nie jest estetycznie wypełniony arkusz, lecz rozmowa, która powstaje podczas jego tworzenia. To właśnie dzięki niej zasady stają się wspólnymi ustaleniami, a nie kolejną listą nakazów przygotowaną przez dorosłych.

KARTY PRACY POBIERZ TUTAJ

POLECAMY NASZE OPRACOWANIE Z GRAMI BEZ PRĄDU

NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA

SZKOLENIE KUPISZ TUTAJ

SZKOLENIE ZAMÓWISZ TAUTAJ

Przykładowy opis i analizę na 4 strony do edycji kupisz tutaj

Jeśli chcesz poznać podstawie aplikacje z wykorzystaniem AI, skorzystaj z naszego szkolenia oraz materiałów.

KUPISZ JE TUTAJ

PRZYKŁADOWE PYTANIA I PROBLEMY NA EGZAMIN TUTAJ

Pytania na rozmowę kwalifikacyjną na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ

Polecamy nasze szkolenie plus kompleksowe materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia

KUPISZ TUTAJ

Przygotowałyśmy szkolenie i materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia

Polecamy szkolenie dla Rady Pedagogicznej z OF

i tworzenia opinii o funkcjonowaniu ucznia

Szczegóły TUTAJ

TECZKA PEDAGOGA SZKOLNEGO TUTAJ

UCZEŃ SŁABOSŁYSZĄCY TUTAJ

DZIECKO W PRZEDSZKOLU ZE SPE TUTAJ

KUPISZ TUTAJ

Szkolenia z kierunków polityki oświatowej

Aby wesprzeć pracę nauczyciela współorganizującego przygotowałyśmy szkolenie i opracowałyśmy Teczkę oraz szereg materiałów i pomocnych dokumentów do edycji. Wszystkie znajdziesz na naszej platformie szkoleniowej TUTAJ