Specjalni

Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Rozporządzenie zostało już ogłoszone w Dzienniku Ustaw i wejdzie w życie wraz z początkiem nowego roku szkolnego.

Jedną z najbardziej widocznych zmian jest nowy podział zajęć edukacyjnych. Zamiast dotychczasowych czterech obszarów pojawi się sześć wyodrębnionych edukacji. Zmiana dotyczy jednak nie tylko nazw. Za nowym układem stoi wyraźnie bardziej funkcjonalne spojrzenie na edukację ucznia.

Sześć edukacji zamiast czterech

Od roku szkolnego 2026/2027 ramowy plan nauczania wyodrębnia:

1. Porozumiewanie się
2. Edukację środowiskową
3. Edukację społeczną
4. Edukację osobistą i zdrowotną
5. Edukację artystyczną
6. Wychowanie fizyczne

To ważna zmiana organizacyjna, ale dla nauczyciela jeszcze ważniejsze jest pytanie: co właściwie kryje się za tymi nazwami i jak powinno to wpłynąć na codzienną pracę z uczniem?

1. Porozumiewanie się – nie tylko mówienie

Pierwszą wyraźnie wyodrębnioną edukacją jest porozumiewanie się. I tu warto od razu odejść od myślenia, że chodzi wyłącznie o rozwijanie mowy.

Dla jednego ucznia celem może być budowanie zdań i prowadzenie rozmowy, dla innego – wskazanie symbolu oznaczającego „chcę przerwę”, a dla jeszcze innego – korzystanie z komunikacji alternatywnej i wspomagającej.

W praktyce możemy ćwiczyć:

proszenie o pomoc,
dokonywanie wyboru,
odmawianie,
informowanie o swoich potrzebach,
odpowiadanie na pytania,
odpowiadanie na pytania,
rozpoczynanie i kończenie rozmowy,
rozumienie prostych komunikatów,
korzystanie z symboli, gestów lub urządzenia do komunikacji.

Komunikacja ma być użyteczna. Nie chodzi tylko o to, czy uczeń potrafi nazwać obrazek. Ważniejsze jest, czy potrafi wykorzystać komunikację wtedy, kiedy naprawdę jej potrzebuje.

2. Edukacja środowiskowa – wiedza, którą uczeń wykorzysta poza klasą

Edukacja środowiskowa zawiera wiele obszarów, ale jej funkcjonalny sens dobrze oddaje pytanie: Czy uczeń potrafi bezpieczniej i bardziej samodzielnie funkcjonować w swoim otoczeniu?

Możemy więc pracować nad:

orientacją w najbliższym otoczeniu,
rozpoznawaniem ważnych miejsc,
korzystaniem ze sklepu,
przemieszczaniem się,
rozpoznawaniem podstawowych znaków i informacji,
zasadami bezpieczeństwa,
korzystaniem z usług,
poznawaniem przyrody i zjawisk występujących w otoczeniu.

Nie wszystko musi odbywać się przy stoliku. Jeżeli uczymy zakupów, naturalnym miejscem nauki jest również sklep. Jeśli uczymy przechodzenia przez ulicę – samo pokolorowanie sygnalizatora na karcie pracy nie wystarczy.

3. Edukacja społeczna – jak funkcjonować z innymi?

Nowa podstawa mocniej eksponuje treści związane z funkcjonowaniem społecznym i kształtowaniem postaw. Dla nauczyciela oznacza to pracę nad umiejętnościami, które uczeń wykorzystuje każdego dnia.

Na przykład:

czekanie na swoją kolej,
respektowanie granic innych osób,
proszenie o pomoc,
reagowanie na odmowę,
rozwiązywanie prostych konfliktów,
współpraca,
rozpoznawanie ról społecznych,
zachowanie w miejscach publicznych,
rozumienie podstawowych zasad i norm.

Takich umiejętności nie da się skutecznie uczyć wyłącznie przez opowiadanie o nich. Trzeba tworzyć sytuacje, w których uczeń może ich doświadczyć i przećwiczyć.

4. Edukacja osobista i zdrowotna – duży nacisk na codzienną samodzielność

To jeden z obszarów, na który warto szczególnie zwrócić uwagę. W nowej podstawie rozszerzono treści z zakresu edukacji zdrowotnej i społecznej, a funkcjonowanie osobiste ucznia zostało mocniej wyeksponowane.

W praktyce mogą to być między innymi:

higiena osobista,
ubieranie się,
przygotowywanie prostych posiłków,
dbanie o swoje rzeczy,
rozpoznawanie podstawowych potrzeb organizmu,
bezpieczeństwo,
właściwe odżywianie,
rozumienie zmian zachodzących w ciele,
dbanie o własne granice,
sygnalizowanie bólu lub złego samopoczucia.

Warto tu bardzo pilnować jednego: cel powinien prowadzić do większej samodzielności ucznia, a nie tylko do wykonania ćwiczenia.

5. Edukacja artystyczna – nie tylko „praca plastyczna”

Edukacja artystyczna nadal ma ważne miejsce w planie. Nie powinna być jednak traktowana jedynie jako czas na wykonanie pracy plastycznej według wzoru.

Może wspierać:

ekspresję,
komunikowanie emocji,
sprawność manualną,
dokonywanie wyborów,
kreatywność,
uczestnictwo w kulturze,
rozwijanie zainteresowań,
współpracę z innymi.

Dla jednego ucznia sukcesem będzie samodzielne wybranie materiału i wykonanie pracy według własnego pomysłu. Dla innego – uczestniczenie przez kilka minut we wspólnej aktywności muzycznej.

6. Wychowanie fizyczne – ruch, sprawność i zdrowie

Wychowanie fizyczne pozostaje odrębnym obszarem. W przypadku uczniów z niepełnosprawnością intelektualną warto patrzeć na nie szerzej niż przez pryzmat ćwiczeń sportowych.

To również:

sprawność potrzebna w codziennym funkcjonowaniu,
koordynacja,
orientacja w schemacie ciała,
równowaga,
bezpieczne poruszanie się,
aktywność fizyczna jako element dbania o zdrowie,
współdziałanie podczas zabawy i aktywności ruchowej.

Co jeszcze zmienia nowa podstawa?

Nowa podstawa została przygotowana w oparciu o podejście funkcjonalne. Podkreśla wykorzystanie modelu biopsychospołecznego oraz odniesienie do obszarów funkcjonowania stosowanych w Szkolnej Ocenie Funkcjonalnej. To bardzo ważny kierunek. W praktyce nauczyciel powinien częściej zadawać sobie nie tylko pytanie: „Czego mam nauczyć?”, ale także: „Do czego ta umiejętność będzie uczniowi potrzebna?”

Najważniejsze na początek roku szkolnego

Przy planowaniu pracy na rok szkolny 2026/2027 nie warto zaczynać od przepisywania zapisów podstawy programowej. Lepiej najpierw przyjrzeć się konkretnemu uczniowi i odpowiedzieć sobie na kilka prostych pytań: jak się komunikuje, co potrafi zrobić samodzielnie, w jakich sytuacjach potrzebuje wsparcia, jak radzi sobie w relacjach z innymi i co może zwiększyć jego bezpieczeństwo oraz samodzielność. Dopiero na tej podstawie warto dobierać cele i treści z poszczególnych edukacji.

Nowa podstawa programowa w pigułce

Chcesz przygotować się do nowych edukacji od września?

Jeśli nadal zastanawiasz się, jak przełożyć nowe zapisy podstawy programowej na konkretny plan pracy z uczniem, przygotowałyśmy webinar poświęcony właśnie temu tematowi.

W cenie szkolenia otrzymasz również przykładowe plany pracy do edycji oraz materiały do wykorzystania na zajęciach.
Jeśli chcesz wejść w nowy rok szkolny z gotową bazą i większą pewnością, sprawdź szczegóły webinaru TUTAJ

Polecamy również szkolenia wraz z materiałami

Pobierz TUTAJ

Polecamy szkolenia wraz z materiałami do pracy z uczniem w spektrum autyzmu.

Materiały znajdziesz tutaj

Mareriały znajdzisz TUTAJ

Polecamy także „Niezbędnik wychowawcy” – praktyczną teczkę z materiałami, które ułatwią planowanie zajęć z wychowawcą, organizację pracy z klasą i przygotowanie dokumentacji.

Szczegóły TUTAJ

Polecamy szkolenia wraz z materiałami dostępne na naszej stronie
Przykładowe IPET-y zgodne ze zmianami obowiązującymi od 1 września 2026 roku

    POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ



       POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ



  POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ

   POBIERZ TUTAJ       POBIERZ TUTAJ

Przykładowe zaktualizowane WOPFU- dużo wpisów

   POBIERZ TUTAJ             POBIERZ TUTAJ

    POBIERZ TUTAJ               POBIERZ TUTAJ

Jeżeli prowadzisz zajęcia rewalidacyjne skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci:
programu zajęć,
przykładowych wpisów do dziennika,
przykładowych ćwiczeń,
oceny efektywności,
gotowych zadań.



      Dostępne TUTAJ       Dostępne TUTAJ

Dostępne TUTAJ

  Dostępne TUTAJ     Dostępne TUTAJ
Pomocne materiały w pracy z uczniami ze SPE
programu zajęć,
przykładowych wpisów do dziennika,
przykładowych ćwiczeń,
oceny efektywności,
gotowych zadań.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Materiały znajdziesz tutaj
Materiały znajdziesz tutaj
Polecamy również ,,Zajęcia rewalidacyjne – spektrum autyzmu” są one nie tylko bogatym źródłem gotowych dokumentów, narzędzi i pomysłów, ale również inspirują do kreatywnego podejścia w pracy z uczniami ze spektrum autyzmu. Dzięki nim nauczyciele i terapeuci mogą efektywniej wspierać rozwój swoich podopiecznych, tworząc dla nich przyjazne i dostosowane środowisko edukacyjne. To niezastąpione kompendium w codziennej pracy z uczniami ze spektrum autyzmu w szkołach ponadpodstawowych, które przyczynia się do budowania bardziej inkludującej i wspierającej szkoły.

Jeżeli prowadzisz zajęcia w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej, skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci:

Jeżeli prowadzisz zajęcia rewalidacyjne skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci:
programu zajęć,
przykładowych wpisów do dziennika,
przykładowych ćwiczeń,
oceny efektywności,
gotowych zadań.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

W ofercie mamy również teczki pedagoga specjalnego, zawierające niezbędną dokumentację do edycji oraz wskazówki, materiały i porady.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Dla nauczycieli współorganizujących kształcenie niezbędna dokumentację wraz z materiałami do pracy zawiera TECZKA NAUCZYCIELA WSPÓŁORGANIZUJĄCE.
Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Od wielu lat jesteśmy ekspertkami do spraw awansu zawodowego, swoją praktyczną wiedzę wykorzystałyśmy w publikacjach będących kompleksowym wsparciem dla nauczycieli na ścieżce awansu zawodowego. Zawierają one niezbędne informacje wraz z dokumentacją do edycji.

Szczegóły TUTAJ Szczegóły TUTAJ

Wyjątkowe materiały do pracy na zajęciach świetlicowych, mnóstwo inspiracji i gotowych kart pracy, scenariuszy gazetek. Plan pracy świetlicy i materiały na poszczególne miesiące znajdzisz TUTAJ