Specjalni

Ocena funkcjonowania ucznia nie może kończyć się na opisaniu jego trudności i mocnych stron. Jej najważniejszym zadaniem jest wskazanie, jakiego wsparcia dziecko potrzebuje w przedszkolu lub szkole oraz co konkretnie powinni robić nauczyciele, specjaliści i rodzice.

Dobrze przygotowana ocena powinna odpowiadać na pytania:

Co uczeń potrafi zrobić samodzielnie?
Z czym ma trudność i w jakich sytuacjach ta trudność się pojawia?
Co ułatwia mu naukę, komunikację i udział w życiu grupy?
Jakie bariery znajdują się w otoczeniu?
Jakie działania przynoszą efekty?
Jakie wsparcie należy wprowadzić, kontynuować lub zmienić?

Ocena funkcjonowania jako punkt wyjścia do IPET-u

Wnioski z oceny funkcjonowania powinny być podstawą do przygotowania i modyfikowania IPET-u. To właśnie z rozpoznanych potrzeb ucznia powinny wynikać cele edukacyjne, terapeutyczne i rozwojowe.

Jeżeli uczeń ma trudność z rozumieniem długich poleceń, w IPET-cie należy zapisać konkretne sposoby wsparcia: krótkie komunikaty, dzielenie zadania na etapy, instrukcję obrazkową oraz sprawdzanie, czy polecenie zostało zrozumiane.

Jeśli uczeń ma trudności w relacjach z rówieśnikami, nie wystarczy ogólny zapis „rozwijanie kompetencji społecznych”. Trzeba wskazać, czego dokładnie będzie się uczył, na przykład rozpoczynania rozmowy, proszenia o pomoc, reagowania na odmowę albo rozwiązywania konfliktów.

Planowanie zajęć rewalidacyjnych i pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Rozpoznane potrzeby ucznia powinny wyznaczać cele i treści zajęć rewalidacyjnych oraz zajęć organizowanych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Nie planujemy ich wyłącznie na podstawie nazwy niepełnosprawności, rozpoznania czy orzeczenia. Punktem wyjścia powinno być aktualne funkcjonowanie konkretnego ucznia.

Jeżeli największą trudnością dziecka jest samodzielne organizowanie pracy, właśnie tę umiejętność należy rozwijać podczas zajęć. Jeśli problemem jest komunikowanie potrzeb, regulowanie emocji albo rozumienie sytuacji społecznych, cele zajęć powinny bezpośrednio odnosić się do tych obszarów.

Umiejętności ćwiczone podczas zajęć powinny być później wykorzystywane w naturalnych sytuacjach: na lekcji, podczas zabawy, przerwy, wycieczki czy pracy w grupie.

Ustalanie i wdrażanie dostosowań

Ocena funkcjonowania powinna prowadzić do ustalenia konkretnych dostosowań. Nie mogą to być przypadkowe zapisy kopiowane z gotowych zestawień.

Zamiast ogólnego zapisu „dostosowanie wymagań do możliwości ucznia” należy wskazać, co nauczyciel ma robić, na przykład:

dzielić dłuższe zadania na krótsze etapy;
wydłużyć czas pracy;
ograniczyć liczbę przykładów bez obniżania celu zadania;
umożliwić udzielanie odpowiedzi w innej formie;
stosować plan aktywności lub instrukcję krok po kroku;
uprzedzać ucznia o zmianach;
zapewnić możliwość krótkiej przerwy;
ograniczyć nadmiar bodźców;
wykorzystywać zainteresowania i mocne strony ucznia.

Dostosowanie jest właściwe wtedy, gdy odpowiada na konkretną trudność i pomaga uczniowi osiągnąć cel. Trzeba także sprawdzać, czy rzeczywiście działa. Jeżeli nie przynosi efektów, należy je zmienić.

Planowanie zintegrowanych działań nauczycieli i specjalistów

Z oceny funkcjonowania powinny wynikać wspólne, zintegrowane działania całego zespołu. Nauczyciele, nauczyciel współorganizujący kształcenie, pedagog specjalny, psycholog, pedagog, logopeda i inni specjaliści powinni wiedzieć:

nad czym aktualnie pracują;
jakie strategie stosują;
kto odpowiada za konkretne działania;
w jakich sytuacjach uczeń potrzebuje wsparcia;
w jaki sposób będą sprawdzać postępy;
jakie informacje będą sobie przekazywać.

Jeżeli każdy specjalista realizuje inne cele, a nauczyciele stosują odmienne zasady, wsparcie staje się niespójne. Uczeń potrzebuje podobnych komunikatów, przewidywalnych sposobów pomocy i możliwości wykorzystywania nowych umiejętności w różnych sytuacjach.

Współpraca z rodzicami

Rodzice są ważnym źródłem informacji o funkcjonowaniu dziecka. Mogą wskazać, co pomaga mu w domu, jak komunikuje potrzeby, co wywołuje napięcie oraz jakie działania wcześniej okazały się skuteczne.

Współpraca nie powinna polegać wyłącznie na informowaniu rodziców o trudnościach. Warto wspólnie ustalić kilka realnych celów i podobne sposoby reagowania. Jeżeli uczeń uczy się proszenia o przerwę, planowania swoich obowiązków czy radzenia sobie ze zmianą, dobrze, aby ta umiejętność była wspierana zarówno w szkole lub przedszkolu, jak i w domu.

Podstawa do opracowania opinii o funkcjonowaniu ucznia

Rzetelnie prowadzona ocena funkcjonowania powinna być również podstawą do przygotowania opinii o funkcjonowaniu ucznia, gdy zachodzi potrzeba jej sporządzenia. Opinia nie może być zbiorem ogólnych stwierdzeń ani kopią wcześniejszych dokumentów.

Powinna przedstawiać aktualny obraz funkcjonowania ucznia, między innymi:

jego mocne strony i trudności;
sposób funkcjonowania podczas zajęć i w relacjach;
wyniki obserwacji oraz działań diagnostycznych;
udzielone formy wsparcia;
zastosowane dostosowania;
efekty podjętych działań;
bariery utrudniające funkcjonowanie;
wnioski i zalecenia do dalszej pracy.

Im bardziej systematycznie zespół obserwuje ucznia i analizuje skuteczność wsparcia, tym bardziej konkretna i użyteczna będzie taka opinia.

Po czym poznać, że ocena funkcjonowania jest wykorzystywana?

Dobra ocena funkcjonowania jest widoczna w codziennej pracy. Na jej podstawie:

przygotowuje się i modyfikuje IPET;
planuje się zajęcia rewalidacyjne i pomoc psychologiczno-pedagogiczną;
ustala się konkretne dostosowania;
organizuje się wsparcie podczas zajęć;
planuje się zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów;
określa się zadania nauczyciela współorganizującego;
współpracuje się z rodzicami;
monitoruje się postępy ucznia;
opracowuje się opinię o jego funkcjonowaniu.

Ocena funkcjonowania ma sens tylko wtedy, gdy prowadzi do działania. Nie jest zakończeniem diagnozy, lecz początkiem planowania pomocy, która odpowiada na rzeczywiste i aktualne potrzeby ucznia.

POLECAMY SZKOLE NIA Z OCENY FUNKCJONOWANIA. SZCZEGÓŁY TUTAJ