Emocje pod lupą. Jak wykorzystać trzy karty podczas zajęć?

Rozpoznawanie i nazywanie emocji nie zawsze jest dla dzieci łatwe. Jeszcze trudniejsze może być połączenie konkretnej emocji z sytuacją, która ją wywołuje. Przygotowane karty pomagają przejść od prostego rozpoznania emocji do rozmowy o własnych doświadczeniach.

Można je wykorzystać podczas zajęć rewalidacyjnych, zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne, godzin wychowawczych, zajęć świetlicowych, a także w pracy indywidualnej z dzieckiem.

Karta „Przyjemne emocje”

Na karcie znajdują się: radość, spokój, duma i ciekawość. Zadaniem dziecka jest narysowanie lub napisanie, kiedy odczuwa każdą z tych emocji.

Warto rozpocząć od krótkiej rozmowy:

Po czym poznajesz, że czujesz radość?
Co pomaga Ci poczuć spokój?
Kiedy ostatnio byłeś z siebie dumny?
Co wzbudza Twoją ciekawość?

Dziecko może opisać konkretną sytuację, narysować ją albo wkleić odpowiedni obrazek. Karta pomaga zauważać dobre doświadczenia, rozpoznawać własne zasoby oraz budować poczucie sprawczości. Może też stać się punktem wyjścia do stworzenia listy sposobów na poprawę samopoczucia.

Karta „Nieprzyjemne emocje”

Druga karta dotyczy smutku, złości, strachu i niepokoju. Jej celem nie jest pozbycie się tych emocji, ale pokazanie dziecku, że każda z nich jest ważną informacją.

Podczas pracy możemy zapytać:

Co zwykle wywołuje u Ciebie tę emocję?
Jak wtedy reaguje Twoje ciało?
Co robisz, gdy tak się czujesz?
Co lub kto może Ci wtedy pomóc?

Nie należy wymagać od dziecka opowiadania o bardzo osobistych lub trudnych wydarzeniach. Może ono podać przykład dotyczący bohatera książki, filmu albo wymyślonej postaci. Dzięki temu nadal ćwiczy rozpoznawanie emocji, ale pracuje w bezpieczny dla siebie sposób.

Po uzupełnieniu karty warto wspólnie dopisać lub narysować jeden sposób radzenia sobie z każdą emocją, np. rozmowę z dorosłym, spokojny oddech, chwilę odpoczynku, ruch czy odejście z trudnej sytuacji.

Karta „Moje emocje”

Trzecia karta daje dziecku najwięcej swobody. Uczeń sam wybiera cztery emocje, rysuje ich wyraz i zapisuje lub pokazuje sytuacje, w których ich doświadcza.

Można zaproponować, aby dziecko wybrało:

emocję, którą odczuwa często,
emocję, którą łatwo rozpoznaje,
emocję, o której trudno mu mówić,
emocję, którą chciałoby lepiej zrozumieć.

Karta pozwala sprawdzić, jakim słownictwem emocjonalnym posługuje się dziecko i czy potrafi odróżniać podobne stany, np. smutek od rozczarowania, złość od frustracji albo strach od niepokoju.

Jak dostosować zadanie do możliwości dziecka?

Dziecko nie musi pisać. Może rysować, wskazywać obrazki, wybierać spośród przygotowanych symboli albo odpowiadać ustnie, a dorosły zapisze jego wypowiedź. Można również zaproponować gotowe sytuacje i poprosić o dopasowanie ich do emocji.

Karty nie muszą być wypełniane podczas jednych zajęć. Można pracować nad jedną emocją tygodniowo albo wracać do kart, gdy wydarzy się sytuacja ważna dla dziecka.

Najważniejsza jest rozmowa. Nie oceniamy odpowiedzi i nie dzielimy emocji na dobre oraz złe. Przyjemne emocje chcemy zwykle zatrzymać, a nieprzyjemne bywają trudne, ale wszystkie mówią nam coś ważnego o naszych potrzebach, granicach i doświadczeniach.