Specjalni

Dwie kostki, kredki i kartka podzielona na 25 pól wystarczą, aby stworzyć okazję do liczenia, porównywania i przewidywania. W zabawie „Zapełnij planszę” po każdym rzucie przybywa kolorowych kratek, a uczniowie sprawdzają, ile już zajęli i ile jeszcze brakuje do zapełnienia całości. Działania matematyczne mają tu widoczny efekt: można je pokazać palcem, sprawdzić i przeliczyć ponownie.

Zabawę można wykorzystać podczas edukacji matematycznej, na świetlicy oraz na zajęciach rewalidacyjnych, jeśli odpowiada celom pracy z konkretnym uczniem.

Co przygotować?

Każdy uczestnik potrzebuje planszy z siatką 5 × 5 pól, czyli 25 pustych kratek, oraz kredek. Przydadzą się dwie zwykłe kostki do gry. Uczniowie mogą korzystać ze wspólnej pary kostek, przekazując je sobie po zakończeniu kolejki.

Pola powinny być na tyle duże, aby ich kolorowanie nie sprawiało trudności. Zamiast kredek można wykorzystać nakrętki, żetony lub papierowe kwadraty do przykrywania kratek. Takie rozwiązanie pozwala przesuwać elementy i poprawiać ułożenie bez konieczności wymazywania.

Jak przebiega zabawa?

Uczniowie kolejno rzucają dwiema kostkami i dodają liczbę wyrzuconych oczek. Wynik wskazuje, ile wolnych pól należy pokolorować.

Przed kolorowaniem uczeń ustala:

Ile pól mam już zajętych?
Ile pól pokoloruję teraz?
Ile pól będzie zajętych po tym ruchu?
Ile pozostanie pustych?

Na początku nie trzeba wymagać odpowiedzi na wszystkie pytania w pamięci. Uczeń może wskazywać kratki, przeliczać je, korzystać z liczmanów lub zapisywać działania. Jeśli przewidywanie wyniku jest jeszcze zbyt trudne, najpierw koloruje pola, a dopiero potem sprawdza, ile ich zostało.

Warto umawiać się na kolorowanie kolejnych kratek rzędami, od lewej do prawej. Dzięki temu łatwiej zauważyć pełne piątki i ustalić liczbę zajętych pól bez liczenia wszystkiego od początku.

Jedna kolejka krok po kroku

Na planszy ucznia jest już 8 pokolorowanych pól. Na kostkach wypadają 3 i 4 oczka.

Uczeń dodaje: 3 + 4 = 7, a następnie ustala, że pokoloruje siedem kolejnych kratek. Po wykonaniu ruchu zajętych będzie 8 + 7 = 15 pól. Do zapełnienia planszy pozostanie 25 − 15 = 10 pól.

Może powiedzieć:

„Mam osiem zajętych pól. Teraz pokoloruję siedem. Będę mieć piętnaście, więc zostanie jeszcze dziesięć pustych”.

W kolejnych rundach można zmieniać kolor kredki. Poszczególne kolory pokażą wtedy, ile pól przybyło po każdym rzucie. Powstanie też zapis przebiegu gry, do którego można wrócić podczas rozmowy.

Jak zakończyć grę?

Celem jest dokładne zapełnienie wszystkich 25 pól. Jeśli wyrzucona suma jest większa niż liczba wolnych kratek, uczeń niczego nie koloruje i czeka na następną kolejkę.

Trzeba jednak uwzględnić ważny szczegół: dwiema zwykłymi kostkami nie można wyrzucić sumy 1. Dlatego, gdy na planszy pozostaje sześć lub mniej pustych pól, uczeń może w swojej kolejce wybrać rzut jedną albo dwiema kostkami. Gdy została tylko jedna kratka, rzuca jedną kostką i czeka na jedno oczko.

Przykładowo: uczeń ma trzy wolne pola. Wybiera jedną kostkę. Jeśli wyrzuci 3, kończy grę. Jeśli wyrzuci 1 lub 2, koloruje odpowiednią liczbę kratek i gra dalej. Przy wyniku 4, 5 lub 6 czeka do następnej kolejki.

Możemy zakończyć zabawę, gdy pierwsza osoba zapełni planszę, albo pozwolić wszystkim dokończyć. W wariancie bez rywalizacji każdy pracuje nad swoją planszą, a uczestnicy pomagają sobie sprawdzać obliczenia.

O co pytać podczas zabawy?

Nie trzeba zatrzymywać każdego ruchu długą serią pytań. Wystarczy wybrać jedno, które pasuje do aktualnej sytuacji:

„Masz dwa pełne rzędy. Ile to pól?”
„Ile kratek brakuje ci do zapełnienia tego rzędu?”
„Czy po tym rzucie zajęta będzie już więcej niż połowa planszy?”
„Masz 18 pokolorowanych pól, a koleżanka 15. O ile więcej masz ty?”
„Zostały cztery puste kratki. Jaką sumę musisz wyrzucić, żeby skończyć?”

Warto pytać również: „Jak to policzyłeś?” Jeden uczeń przeliczy wszystkie kratki, drugi skorzysta z pełnych rzędów, a trzeci odejmie liczbę pustych pól od 25. Wspólne przyglądanie się tym sposobom pokazuje dzieciom różne drogi do wyniku.

Jak uprościć zadanie?

Jeśli zakres do 25 jest zbyt duży, przygotowujemy planszę 2 × 5 pól i korzystamy z jednej kostki. Uczeń może najpierw odliczyć tyle żetonów, ile widzi oczek, a następnie ułożyć po jednym żetonie w każdej kratce.

Możemy też zrezygnować z przewidywania liczby pustych pól przed ruchem. Zaczynamy od rzutu, rozpoznania liczby oczek i zaznaczenia odpowiedniej liczby kratek. Kolejne pytania wprowadzamy wtedy, gdy uczeń jest na nie gotowy.

Jeżeli czekanie na dokładny wynik pod koniec gry zniechęca dziecko, ustalamy łatwiejszą zasadę: gdy wynik przekracza liczbę wolnych pól, zapełniamy pozostałe kratki i kończymy. Warto wyraźnie zapowiedzieć ten wariant przed rozpoczęciem zabawy.

Jak rozwinąć zabawę?

Uczniom, którzy sprawnie liczą, proponujemy zapisywanie kolejnych działań. Po zakończeniu mogą sprawdzić, czy suma wszystkich pokolorowanych w rundach pól wynosi 25.

Ciekawym zadaniem jest też szukanie różnych rzutów dających tę samą sumę. Jeśli do końca brakuje sześciu kratek, pytamy: „Jakie wyniki na dwóch kostkach pozwolą je zapełnić?”. Uczniowie mogą ułożyć kostki tak, aby pokazywały 1 i 5, 2 i 4 albo 3 i 3.

Można również zagrać w odwrotną wersję: zacząć od planszy przykrytej 25 żetonami i po każdym rzucie zdejmować ich odpowiednią liczbę. Wtedy odejmowanie staje się działaniem wykonywanym na konkretnych przedmiotach.

Matematyka, którą można zobaczyć

W tej zabawie uczeń widzi, jak zmienia się liczba zajętych i pustych pól. Może sprawdzić swoje obliczenia, zauważyć pomyłkę i samodzielnie ją poprawić. Pełny rząd oznacza pięć, dwa rzędy to dziesięć, a każda kolejna kratka przybliża do 25.

Warto zostawić chwilę na obejrzenie gotowych plansz. Choć wszyscy mieli tyle samo pól do zapełnienia, każdy mógł potrzebować innej liczby rzutów. To dobry początek rozmowy o wynikach, sposobach liczenia i o tym, że w grze z kostką nie wszystko zależy od gracza.

KARTY POBIERZ TUTAJ

ZAPRASZAM NA KONFERENCJĘ 3.11 W WARSZAWIE- TUTAJ SZCZEGÓŁY

Polecamy szkolenie na temat organizacji i prowadzenia zajęć rewalidacyjnch.

Oferta tutaj

Na stronie są zarówno gotowe materiały do pobrania, jak i instrukcje pozwalające uczniom samodzielnie wykonać grę, ustalić jej zasady i przygotować własne warianty

Zakup pakiet takich gier do świetlicy szkolnej, na zajęcia rewalidacyjne lub do domu.

Kupisz TUTAJ