Specjalni

Co właściwie zmienia nowa podstawa w aspekcie wychowawczym uczniów z umiarkowną lub znaczną n.i.?

Jeśli spojrzysz na nową podstawę programową, to widać jedną rzecz od razu: wychowanie nie jest osobnym dodatkiem, tylko osią całej edukacji.

Podstawa mówi wprost, że szkoła ma wspierać rozwój ucznia we wszystkich sferach naraz – poznawczej, społecznej, emocjonalnej, etycznej i fizycznej .

To oznacza, że nie ma podziału „tu uczymy, tu wychowujemy”. To się dzieje jednocześnie, w każdej sytuacji szkolnej.

Druga ważna rzecz: wychowanie jest osadzone w wartościach i codziennym funkcjonowaniu. Uczeń ma się uczyć życia w społeczności, a nie tylko wykonywania poleceń .

No i trzecia sprawa, wszystko ma prowadzić do możliwie największej samodzielności i sprawczości ucznia. Nie chodzi o „opanowanie materiału”, tylko o to, żeby uczeń radził sobie w życiu.

Najważniejsze obszary wychowania, które trzeba brać pod uwagę

Podstawa porządkuje to całkiem jasno. Można to zebrać w kilka dużych bloków.

Funkcjonowanie społeczne

Uczeń ma:

budować relacje,
współpracować,
rozumieć zasady społeczne,
uczestniczyć w życiu grupy.

Czyli wychowanie to nie „grzeczność”, tylko realne życie wśród ludzi.

Rozwój osobisty i emocjonalny

Chodzi o:

rozpoznawanie emocji,
radzenie sobie z nimi,
budowanie poczucia własnej wartości,
uczenie się wytrwałości.

To jest ogromny nacisk w nowej podstawie.

Komunikacja (także alternatywna)

Porozumiewanie się to osobny, kluczowy obszar:

mowa, gest, AAC, PJM,
komunikowanie potrzeb,
rozumienie innych.

I co ważne, to ma się dziać na każdej lekcji, nie tylko „na zajęciach z komunikacji” .

Samodzielność i życie codzienne

Uczeń ma uczyć się:

funkcjonowania w środowisku,
korzystania z przestrzeni publicznej,
wykonywania prostych czynności życiowych.

To jest fundament edukacji środowiskowej .

Wartości i postawy

Podstawa mówi o:

odpowiedzialności,
dobru wspólnym,
przynależności do wspólnoty,
podejmowaniu decyzji.

Czyli wychowanie to też uczenie wyborów.

Sprawczość

Bardzo ważne słowo w nowej podstawie.

Uczeń ma:

podejmować decyzje,
wpływać na swoje działania,
widzieć sens tego, co robi.

To zmienia rolę nauczyciela z „prowadzącego” na „organizującego sytuacje”.

O sprawczości uczniów przeczytasz TUTAJ

Co to oznacza w praktyce dla wychowawcy

Największy błąd to próbować „dopisać wychowanie” do planu lekcji.
Tu trzeba zmienić sposób myślenia.

Każda sytuacja to sytuacja wychowawcza

Nie tylko godzina wychowawcza.

Przykład:

przerwa możemy rozwijać umiejętności w zakresie relacji,
wspólne jedzenie to uczenie samodzielności,
wyjście do sklepu to uczenie funkcjonowania społecznego.

To są dokładnie te momenty, o które chodzi w podstawie.

Zamiast instrukcji – doświadczenie

Podstawa mocno stawia na działanie.

Zamiast:
„Powiedz dziękuję”

Lepiej:

organizujesz sytuację, w której uczeń coś dostaje od kolegi,
zatrzymujesz moment,
modelujesz zachowanie.

Uczeń ma przeżyć, nie tylko usłyszeć.

Komunikacja ponad wszystko

Jeśli uczeń nie komunikuje się:

nie zbuduje relacji,
nie będzie sprawczy,
nie będzie samodzielny.

Dlatego:

wprowadzasz AAC jeśli trzeba,
dajesz czas na odpowiedź,
uczysz proszenia, odmawiania, wybierania.

Małe decyzje, codziennie

Sprawczość nie bierze się z dużych projektów.

Zaczyna się od:

„co chcesz zrobić najpierw”,
„z kim chcesz pracować”,
„czy chcesz przerwę teraz czy później”.

Praca na realnym świecie i bieżących aktywnościach

Podstawa wyraźnie mówi o środowisku i codzienności.

Czyli:

wyjścia do sklepu,
korzystanie z komunikacji,
poznawanie miejsc w okolicy.

Emocje nie na marginesie

Nie robisz „zajęć o emocjach raz w tygodniu”.

Robisz:

nazywanie emocji w trakcie sytuacji,
reagowanie na trudne zachowania,
pokazywanie strategii radzenia sobie.

Indywidualizacja to podstawa

W dokumencie bardzo mocno podkreślone jest dostosowanie do możliwości ucznia .

W praktyce:

jeden uczeń pracuje na obrazkach,
drugi na słowie,
trzeci na działaniu.

Konkretne działania, które możesz wdrożyć od razu

Na poziomie klasy:

wprowadź stałe rytuały dnia (bezpieczeństwo i przewidywalność),
przygotuj plansze komunikacyjne / wybory obrazkowe,
organizuj zadania w parach i małych grupach,
rób krótkie wyjścia do środowiska lokalnego.

Na poziomie relacji:

codziennie planuj moment współpracy uczniów,
ucz proszenia o pomoc i jej udzielania,
modeluj zachowania zamiast je tylko komentować.

Na poziomie samodzielności:

ucz czynności krok po kroku (np. ubieranie, przygotowanie posiłku),
dawaj czas na wykonanie,
nie wyręczaj za szybko.

Na poziomie emocji:

używaj kart emocji / piktogramów,
nazywaj to, co widzisz („widzę, że jesteś zdenerwowany”),
pokazuj alternatywy („możesz powiedzieć stop”).

Przykłady działań wychowawczych

Porządkowanie sali / pracowi: Uczniowie sprzątają po zajęciach, odkładają rzeczy na swoje miejsca, mają przypisane proste role. To uczy odpowiedzialności, ale też daje poczucie, że „to jest nasze miejsce”.

Tworzenie dekoracji i stroików; Robicie ozdoby na święta, pory roku, ważne wydarzenia. Uczniowie decydują o kolorach, elementach, czasem komu coś podarują. W tle jest współpraca, sprawczość i kontakt z tradycją.

Dyżury klasowe: Ktoś rozdaje materiały, ktoś sprząta stoliki, ktoś pilnuje porządku. Małe rzeczy, ale uczą systematyczności i bycia potrzebnym.\

Wspólne przygotowanie posiłku: Proste rzeczy: kanapki, herbata, krojenie (jeśli możliwe). Uczeń wykonuje realne czynności i widzi efekt. To jedna z najlepszych form uczenia samodzielności.

Zakupy w sklepie: Wyjście po konkretną rzecz. Uczeń wybiera produkt, podaje, płaci symbolicznie. To jest czysta praktyka życia społecznego.

Praca w ogrodzie / na terenie szkoły: Sadzenie, podlewanie, grabienie liści. Uczy cierpliwości, dbania o coś i widzenia efektów w czasie.

Zabawy w role (np. sklep, lekarz): Uczniowie odgrywają sytuacje społeczne. Jedna osoba „sprzedaje”, druga „kupuje”. To bezpieczny trening realnych zachowań.

Wspólne ustalanie zasad: Nie narzucasz wszystkiego. Razem ustalacie np. „jak dbamy o salę”. Nawet proste wybory dają poczucie wpływu.

Układanie planu dnia (z pomocą nauczyciela): Uczniowie widzą co będzie po kolei, czasem wybierają elementy. To daje poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności.

Prace plastyczne związane z emocjami: Rysowanie „jak się czuję”, wybieranie kolorów do emocji. Proste, ale pomaga nazywać to, co w środku.

Pomaganie innym uczniom: Ktoś podaje materiał, tłumaczy, pokazuje. Buduje relacje i empatię, ale też wzmacnia tego, kto pomaga.

Segregowanie i układanie przedmiotów: Sortowanie według koloru, wielkości, funkcji. To nie tylko poznawcze – to też porządkowanie świata i działania.

Świętowanie małych sukcesów: Kończycie zadanie, ktoś coś zrobił sam – zatrzymujecie się na chwilę. To buduje motywację i poczucie sensu.

Wyjścia do różnych miejsc (poczta, park, przystanek): Uczeń uczy się, jak się zachować, co zrobić, gdzie iść. To jest dokładnie to, o co chodzi w przygotowaniu do życia

Zakończenie dnia krótką rozmową / wyborem: „Co było fajne”, „co trudne”, nawet na obrazkach. Uczy zatrzymania się i refleksji.

SZKOLENIE ZAMÓWISZ TUTAJ

Polecamy nasze szkolenie plus kompleksowe materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia w szkole ogólnodostępnej

KUPISZ TUTAJ

Przygotowałyśmy szkolenie i materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia

Zapraszamy na konferencję!

Szkolenie oraz materiały do pracy z uczniem ze spektrum autyzmu znajdziesz TUTAJ

TECZKA- ZAJĘCIA REWALIDACYJNE W SZKOLE PONADPODSTAWOWEJ

Z UCZNIEM ZE SPEKTRUM AUTYZMU- SZKOLENIE Z MATERIAŁAMI

📙📙📙Kompleksowe wsparcie dla nauczycieli, którzy prowadzą zajęcia rewalidacyjne

w szkole ponadpodstawowej:

➡️ przykładowy program zajęć do edycji,

➡️ wzór oceny efektywności do edycji,

➡️ przykładowe wpisy do dziennika zajęć rewalidacyjnych,

➡️ propozycje ćwiczeń i zadań,

➡️ karty pracy,

➡️ wskazówki do pracy z uczniem,

➡️ szkolenie.

Teczkę - zajęcia rewalidacyjne w szkole ponadpodstawowej

kupisz TUTAJ

KALENDARZ AKTYWNOŚCI NAUCZYCIELA POCZĄTKUJĄCEGO KUPISZ TUTAJ

KALENDARZ AKTYWNOŚCI NAUCZYCIELA MIANOWANEGO KUPISZ TUTAJ

INNE MATERIAŁY W ZAKRESIE AWANSU KUPISZ TUTAJ

Materiały do prowadzenia zajęć rewalidacyjnych kupisz TUTAJ

Teczkę - zajęcia rewalidacyjne w szkole ponadpodstawowej kupisz TUTAJ

Jeśli potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu opisu i analizy na 4 strony, to skorzystaj z naszych materiałów.

Przykładowy opis i analizę na 4 strony do edycji kupisz tutaj

Jeśli chcesz poznać podstawie aplikacje z wykorzystaniem AI, skorzystaj z naszego szkolenia oraz materiałów. KUPISZ JE TUTAJ

PRZYKŁADOWE PYTANIA I PROBLEMY NA EGZAMIN TUTAJ

Pytania na rozmowę kwalifikacyjną na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ

Polecamy naszą nowość

KOMPLEKSOWA POMOC W PRACY Z UCZNIEM Z UMIARKOWANĄ I ZNACZNĄ NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ

Ale to nie wszystko, mamy dla Was coś specjalnego!!! Fachowo przygotowane materiały i dokumentację dla każdego nauczyciela na ścieżce rozwoju zawodowego.