Specjalni

Zajęcia rewalidacyjne to niezwykle ważne i potrzebne wsparcie dla uczniów z niepełnosprawnościami.

Celem zajęć rewalidacyjnych jest:

stworzenie możliwości wszechstronnego rozwoju umysłowego, psychicznego i społecznego uczniom z utrudnieniami rozwojowymi, rozwoju na miarę ich możliwości,
wspomaganie efektywności uczenia się poprzez korygowanie odchyleń od normy, wyrównywanie braków w opanowaniu programu nauczania oraz eliminowania przyczyn i przejawów zaburzeń, w tym również zaburzeń zachowania,‹
rozwijanie funkcji językowych i spostrzeżeniowych i wzrokowych, słuchowych, dotykowych, kinestetycznych, motorycznych oraz współdziałania między tymi funkcjami, czyli integracji percepcyjno motorycznej,‹
stymulacja rozwoju i korekta zaburzonych procesów poznawczych warunkujących uczenie się,
stawianie na mocne strony dziecka oraz szukanie tego, co w nim najlepsze. Niwelowanie dysfunkcji utrudniających uczenie się i funkcjonowanie oraz uzupełnianie deficytów.

Katalog zajęć rewalidacyjnych konstruuje szkoła własny katalog według potrzeb, ale uwzględnia także obowiązkową formę zajęć ze względu na niepełnosprawność i potrzeby ucznia. Kilka obszarów w zakresie których należy prowadzić zajęcia wyznacza rozporządzenie.

Są nimi:

- nauka orientacji przestrzennej i poruszania się oraz nauka systemu Braille’a lub innych alternatywnych metod komunikacji – w przypadku dziecka lub ucznia niewidomego,

- nauka języka migowego lub innych alternatywnych metod komunikacji – w przypadku dziecka lub ucznia niesłyszącego lub z afazją,

- zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne – w przypadku dziecka lub ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

Zajęcia rewalidacyjne dotyczyć mogą także między innymi:

- rozwijania technik szkolnych

- korygowania wad wymowy

- orientacji przestrzennej i poruszania się

- treningu umiejętności społecznych

- zajęć niwelujących zaburzenia integracji sensorycznej

- zajęcia w zakresie rozwijania motoryki małej i terapii ręki

- i inne

Zajęcia rewalidacyjne to kluczowy element wsparcia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Aby były skuteczne, nauczyciel musi starannie przygotować się do ich prowadzenia.

Od czego więc należy zacząć?

Diagnoza potrzeb ucznia

Przed przystąpieniem do planowania zajęć rewalidacyjnych, nauczyciel powinien dokładnie poznać indywidualne potrzeby ucznia.

- Warto zapoznać się z orzeczeniem wystawionym przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną.

- Przeprowadzić wywiad lub rozmowę z rodzicami dziecka.

- Obserwować ucznia w codziennych sytuacjach szkolnych.

- Ustalić z nauczycielami i innymi specjalistami konkretne działania, które będą odpowiadały na potrzeby ucznia.

Ustalenie rodzaju i celów zajęć

Na podstawie diagnozy, należy określić w jakim zakresie powinny być organizowane zajęcia, na jakie potrzeby dziecka będą odpowiadały i ustalić konkretne cele rewalidacji. Mogą one obejmować zarówno rozwijanie mocnych stron ucznia, jak i pracę nad obszarami, które sprawiają trudności. Cele te powinny być realne i dostosowane do możliwości ucznia.

Planowanie indywidualnego programu rewalidacji (IPR)

Kolejnym krokiem jest stworzenie szczegółowego programu działań, który będzie realizowany podczas zajęć. Konstruujemy go w oparciu o indywidualne potrzeby. W IPR powinny znaleźć się metody, formy pracy, narzędzia oraz materiały dydaktyczne, które pomogą osiągnąć założone cele. Program indywidualny jeśli to zajęcia indywidualne lub dla całej grupy, jeśli odbywają się w grupie od 2-5 uczniów. Działania w programie skupiają się na niwelowaniu dysfunkcji, usprawnianiu zaburzonych obszarów, kompensacji niżej funkcjonujących funkcji, rozwijaniu mocnych stron. Nie bazujemy na żadnej podstawie programowej i nie przenosimy treści programowych na te zajęcia

Polecamy szkolenia, programy i materiały, które opracowałyśmy jako wzór.

Współpraca z zespołem nauczycieli i specjalistów

Rewalidacja to proces, który wymaga współpracy wielu osób. Warto więc konsultować się z innymi nauczycielami, pedagogami i terapeutami, aby zajęcia były jak najlepiej dostosowane do potrzeb ucznia i spójne z innymi formami wsparcia.

Monitorowanie postępów i elastyczne dostosowanie planu

Praca z uczniem wymaga stałego monitorowania postępów. Nauczyciel powinien regularnie oceniać efektywność prowadzonych zajęć i w razie potrzeby modyfikować IPR, aby jak najlepiej odpowiadać na zmieniające się potrzeby ucznia.

Program podlega ocenie, zatem co najmniej 2 razy w roku dokonujemy oceny efektywności prowadzonych zajęć.

Ważne!

Zajęcia rewalidacyjne powinny być prowadzone za pomocą metod aktywizujących ucznia.
Warto przygotowywać na te zajęcia spersonalizowane pomoce dydaktyczne.

Przykłady pomocy TUTAJ

I pomoce 3D TUTAJ

Najskuteczniejsze są działania praktyczne, w centrum których jest uczeń.
Warto wykorzystywać TIK podczas zajęć.
Podczas tych zajęć można realizować działania w formie projektów i innowacji pedagogicznej.

Pakiety materiałów do wykorzystania na zajęciach rewalidacyjnych TUTAJ

Narzędzia TIK do wykorzystania podczas zajęć.

Przykłady projektów i innowacji na zajęcia rewalidacyjne:

Multisensoryczne podejście do nauki - integracja różnych zmysłów (dotyk, wzrok, słuch) w procesie uczenia się, aby wspierać rozwój dzieci z trudnościami sensorycznymi.
Pacynkowy rozwój kompetencji społeczno-emocjonalnych - programy wspierające rozwój empatii, samoświadomości oraz umiejętności komunikacyjnych za pomocą pacynek wykonanych przez dzieci.
Technologie wspierające rewalidację - wykorzystanie aplikacji, gier edukacyjnych i sprzętu multimedialnego w procesie terapii.
Arteterapia i muzykoterapia - wprowadzenie zajęć terapeutycznych z zakresu sztuki i muzyki, które pomagają w rozwoju emocjonalnym i komunikacyjnym.
Kolorowa integracja sensoryczna - projekty wspierające dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego poprzez ćwiczenia i aktywności rozwijające zdolności motoryczne poprzez wykorzystanie kolorowych wstążek, mas sensorycznych, farb itd.
Wspieranie umiejętności komunikacyjnych poprzez AAC (Augmentative and Alternative Communication) - wprowadzenie alternatywnych i wspomagających metod komunikacji dla dzieci z trudnościami w mówieniu.
Edukacja przyrodnicza w plenerze - wykorzystanie środowiska naturalnego do polisensorycznego poznawania świata, nauki i terapii, rozwijanie wrażliwości ekologicznej i umiejętności obserwacji.
Programy wsparcia dla dzieci z autyzmem - Schematy i szablony w rozwijaniu samodzielności ucznia ze spektrum autyzmu.
STEAM w terapii dzieci ze spektrum- terapia poprzez praktyczne działanie i przygotowywanie przez dzieci pomocy dydaktycznych.
Kreatywne techniki pamięciowe - wprowadzanie zabaw pamięciowych i technik ułatwiających zapamiętywanie treści przez dzieci z trudnościami w nauce.
Terapia kognitywno-behawioralna dla dzieci - wprowadzenie elementów CBT w pracy z dziećmi mającymi trudności emocjonalne lub z zaburzeniami zachowania.
Projekt edukacyjny: "Mały ogrodnik" - stworzenie ogródka przedszkolnego lub szkolnego, gdzie dzieci uczą się odpowiedzialności, współpracy i cierpliwości.
Biblioterapia - wykorzystanie literatury w pracy z dziećmi, by wspierać rozwój emocjonalny, kształtować postawy i umiejętności społeczne.
Programy wspierające umiejętności samodzielnego funkcjonowania - nauka codziennych czynności życiowych, takich jak ubieranie się, jedzenie, higiena osobista.
Zajęcia dramowe i odgrywanie ról - wykorzystanie technik teatralnych do rozwijania umiejętności społecznych i wyrażania emocji.
Zastosowanie elementów mindfulness - wprowadzenie technik uważności, które pomagają dzieciom radzić sobie ze stresem i emocjami.
Twórcze pisanie i opowiadanie historii - rozwijanie umiejętności językowych i wyobraźni poprzez tworzenie własnych opowiadań i bajek z wykorzystaniem animacji.

Więcej o innowacji pedagogicznej przeczytasz TUTAJ

Wskazówki dla nauczycieli prowadzących zajęcia rewalidacyjne

Prowadzenie zajęć rewalidacyjnych wymaga dużej wrażliwości, cierpliwości i indywidualnego podejścia. Oto kilka kluczowych wskazówek, które mogą pomóc nauczycielom w efektywnej pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi:

Indywidualne podejście: Każdy uczeń jest inny, dlatego niezwykle ważne jest dostosowanie metod i materiałów do indywidualnych potrzeb. Zrozumienie specyficznych trudności ucznia i dobór odpowiednich strategii dydaktycznych są kluczem do sukcesu.

Stała komunikacja i współpraca z rodzicami: Rodzice są cennym źródłem informacji na temat swoich dzieci. Regularne spotkania i rozmowy pozwalają lepiej zrozumieć potrzeby ucznia oraz wspólnie ustalić najlepsze strategie wsparcia. Warto także informować rodziców o postępach i trudnościach dziecka.

Motywowanie uczniów: Rewalidacja może być trudnym procesem, dlatego ważne jest, aby uczniowie czuli się zmotywowani i doceniani. Celebrujcie małe sukcesy, pokazując, że każda poprawa jest krokiem naprzód. Wzmacnia to poczucie własnej wartości ucznia i zachęca do dalszej pracy.

Elastyczność w podejściu: Zajęcia rewalidacyjne powinny być elastyczne i dostosowywane na bieżąco do potrzeb ucznia. Nauczyciel powinien być gotowy do modyfikowania planów i metod w zależności od postępów ucznia lub pojawiających się trudności.

Kreatywność w wyborze metod i narzędzi: W pracy rewalidacyjnej warto
wykorzystywać różnorodne metody, takie jak gry dydaktyczne, praca z wykorzystaniem multimediów czy zajęcia w formie warsztatów. Dzięki temu zajęcia będą bardziej angażujące i skuteczne.

Tworzenie przyjaznej atmosfery: Zajęcia rewalidacyjne powinny odbywać się w spokojnej, bezpiecznej atmosferze, w której uczeń czuje się akceptowany. To pomaga w budowaniu zaufania i sprzyja efektywnej pracy.

Cierpliwość i wyrozumiałość: Postępy w rewalidacji mogą być powolne, a niektóre zadania mogą wymagać wielokrotnego powtarzania. Cierpliwość i wyrozumiałość to niezbędne cechy, które pozwalają utrzymać pozytywną dynamikę pracy z uczniem.

Stałe doskonalenie się: Warto regularnie podnosić swoje kwalifikacje, uczestniczyć w szkoleniach i konferencjach, aby być na bieżąco z najnowszymi metodami pracy rewalidacyjnej. To pozwoli na skuteczniejsze wsparcie uczniów i lepsze rezultaty w pracy dydaktycznej.

Czas trwania zajęć rewalidacyjnych w szkole i przedszkolu

Godzina zajęć rewalidacyjnych trwa 60 minut (§ 10 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji szkół i przedszkoli). W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się prowadzenie zajęć w czasie krótszym niż 60 minut, zachowując ustalony dla ucznia łączny czas tych zajęć w okresie tygodniowym.

Zgodnie z § 9 ust. 2 przywołanego rozporządzenia czas prowadzonych w przedszkolu zajęć powinien być dostosowany do możliwości rozwojowych dzieci, z tym że czas prowadzonych zajęć rewalidacyjnych powinien wynosić: